İran'daki kadın hakları ve demokrasi mücadelesinin en önemli isimlerinden Nergis Muhammedi, 2023'te Nobel Barış Ödülü'ne layık görülmüştü. Ödül onu rejimin baskılarından koruyamadı. Hayatının yaklaşık on yılını cezaevlerinde geçiren 54 yaşındaki Muhammedi, yeniden hapse girme tehdidi altında.

Nergis Muhammedi, 2023 Nobel Barış Ödülü'nü, İran'da kadınlara yönelik baskılara karşı mücadelesi ve herkes için insan haklarını ve özgürlükleri savunması nedeniyle almıştı. Ödül, 6 Ekim 2023'te, kendisi Tahran'daki Evin Cezaevi'nde tutukluyken açıklanmıştı. İspanyol La Vanguardia'nın 8 Ekim 2026'da yayımladığı, Xavier Mas de Xaxas imzalı röportaj, İran İslam Cumhuriyeti'nin baskı mekanizmalarını ortaya koyuyor.

Nergis, İspanyol gazetesine, cezaevinde yazdığı ve gizlice dışarı çıkartılan otobiyografisi vesilesiyle konuşmuş. Nergis, İspanyol gazeteciyle 7 Ekim'de Tahran'daki evinden videokonferans yoluyla görüşmüş. Üstelik yeniden cezaevine gönderilme tehlikesi altındayken. Mayısta sağlık gerekçesiyle kefalet karşılığında cezası geçici olarak askıya alınmış.

Son haftalarda CNN ve Associated Press gibi kuruluşlara da röportaj vermiş. İran yönetiminin bu görüşmelere nasıl olanak tanıdığı ise açık değil. Nergis'in aldığı çeşitli cezaların toplamı 44 yıl. 154 de kırbaç cezasına çarptırılmış. Penceresiz, ikiye üç metrelik hücrelerde aylarca tutulmuş. Hücre hapsini insanın kimliğini ve ruhunu parçalamaya yönelik bir işkence yöntemi olarak tanımlıyor. Ona göre bedensel acılar, bu uygulamanın insan zihninde yarattığı tahribatın yanında önemsiz. Geçtiğimiz mart ayında cezaevinde kalp krizi geçirmiş. Mayısta bilincini kaybetmiş. Sağlık durumunun ağırlaşması üzerine hastaneye kaldırılmış ve sonrasında evine dönmüş. Ancak yeniden tutuklanma ihtimali her zaman mevcut.

Nergis Muhammedi: "Rejim, kadınları baskı altına almak ve onlara hükmetmek için tasarlanmış. Bu, ideolojik özü. Dokuz yaşından itibaren peçe zorunlu. Güvenliğimiz için, bizi erkeklerden korumak için olduğunu söylüyorlar ama bu doğru değil. Kadın, Yaşam ve Özgürlük hareketi sırasında kadınlara ateş ettiler. Küçük yaşlardan itibaren erkeklere boyun eğmeye hazırlanıyoruz."

Onun hayatındaki trajedilerden biri, çocuklarıyla ilişkisi. Fransa'da babalarıyla yaşayan ikizleri Ali ve Kiana'ya on bir yıldır sarılamamış. Nergis Muhammedi bugün mücadelesinden pişman olmadığını, her şeye yeniden başlayabileceğini söylüyor. Çocuklarına yaşattığı acılar konusunda aynı kesinlikle konuşamıyor.