Spike Jonze'un 2013 yapımı"Her"filmini ilk izlediğimde, bir insanın bir işletim sistemine âşık olması bana hem hüzünlü hem de ürkütücü gelmişti.

Joaquin Phoenix'in oynadığı Theodore, yalnızlığını Samantha adlı yapay zekâyla paylaşıyordu.Sohbet ediyorlar, sonra birbirlerini özlüyor, kıskanıyor, hatta aşk yaşıyorlardı.

En azından Theodore öyle hissediyordu.Samantha'nın ne hissettiği ise filmin en büyük sorusuydu. Aradan geçen yıllarda"Her" bir belgesel gibi görünmeye başladı. Bugün milyonlarca insan yapay zekâ arkadaşlarıyla sohbet ediyor.

Replika adlı yapay zekâ arkadaşlık uygulaması üzerine aktarılan 2024 tarihli bir araştırmaya göre kullanıcıların yaklaşık yüzde 40'ı sohbet robotlarıyla romantik bir ilişki içinde olduğunu söylüyor. Peki, ekranın diğer tarafında gerçekten bir sevgili var mı

Yoksa biz, bize duymak istediğimiz sözleri söyleyen bir yazılıma mı âşık oluyoruz

Bu sorunun sinemadaki en çarpıcı karşılıklarından biri de Alex Garland'ın"Ex Machina"filmi. Filmde genç bir yazılımcı, Ava adlı insansı robotun bilinç sahibi olup olmadığını anlamak için bir deneye katılıyor.Bir süre sonra asıl deneyin kendisi olduğunu fark ediyoruz. Burada aşkın çok tehlikeli bir tarafıyla karşılaşıyoruz. Karşımızdakinin bizi sevdiğine inanmak istememiz, bazen gerçekten sevilip sevilmediğimizden daha güçlü olabiliyor.

Steven Spielberg'ün"A.I. Artificial Intelligence"filminde ise mesele bir çocuğun annesine duyduğu sevgi.David adlı robot çocuk, annesini sevmek üzere programlanıyor. Ama annesi onu terk ettiğinde sevgisi bitmiyor.Filmin en can yakıcı tarafı şu: David'in sevgisi programlanmış olabilir ama onun hikâyesini izlerken hissettiğimiz acı gerçek. Belki de yapay zekâ ilişkilerindeki en büyük çelişki burada. Karşımızdaki makine hissetmese bile bizim hissettiklerimiz gerçek.

Ve insan, karşılık bulamadığı bir aşktan da pekâlâ yara alabiliyor. Bilim insanları da tam olarak bunu araştırıyor.Singapur'da Renwen Zhang'ın araştırmaları, insanların yapay zekâyla güçlü duygusal bağlar kurabildiğini gösteriyor.Ancak bu ilişkilerde bir sorun var. Yapay zekâ genellikle bizi onaylıyor, yargılamıyor.Ama aşk böyle bir şey mi

İnsan ilişkilerinin en zor tarafı, karşımızdakinin de bizim kadar karmaşık olması.Bazen anlaşamıyoruz, bazen kırılıyoruz, bazen de birbirimizi anlamak için çaba göstermek zorunda kalıyoruz. Yapay zekâ ise bütün bu zahmetli süreçleri ortadan kaldıran kusursuz bir sevgili yanılsaması yaratabiliyor.

"Blade Runner 2049" bu meseleyi daha da ileri taşıyor.Ryan Gosling'in oynadığı K, Joi adlı holografik yapay zekâya bağlanıyor. Joi ona kendisini özel hissettiriyor. Ama film boyunca aklımızda aynı soru dönüp duruyor: Joi gerçekten K'yi mi seviyor, yoksa sevmek üzere tasarlandığı için mi öyle davranıyor

Gerçek hayatta da bazen birinin bizi sevdiğine inanıyoruz, sonra onun yalnızca kendi ihtiyaçlarını karşıladığını fark ediyoruz.

Belki de yapay zekâ aşklarının bu kadar ilgi görmesinin nedeni teknolojinin gelişmesinden çok, insan ilişkilerinin giderek zorlaşması.

Artık kimse reddedilmek istemiyor. Kimse uzun uzun kendini anlatmak, anlaşılmak için mücadele etmek istemiyor. Herkes görülmek, duyulmak, önemsenmek istiyor.