'COP31'de açıklanan Antalya Okyanus ve Denizler Paktı, mavi finansmanı iklim gündeminde öne çıkardı. Denizlerin korunmasından yeşil limanlara uzanan dönüşümün geleceğini, sağlanacak kaynakların yatırıma dönüşmesi belirleyecek.'
Denizleri korumak artık yalnızca çevre meselesi değil. İşin içinde ekonomi, ticaret, turizm ve giderek büyüyen bir finansman ihtiyacı var.
Denizler ısınıyor, kıyılar aşınıyor, kirlilik artıyor. Bu değişim yalnızca doğal yaşamı değil, limanları, deniz taşımacılığını ve kıyı ekonomilerini de etkiliyor. Üstelik denizleri korumak için yapılacak yatırımlar kadar, hareketsiz kalmanın maliyeti de büyüyor.
Tam da bu nedenle 'mavi finansman', iklim gündeminin yeni ekonomik başlıklarından biri haline geliyor.
Antalya'daki 'COP31'de' açıklanan 'Okyanus ve Denizler Paktı' da bu ihtiyaca yanıt arıyor. Amaç, denizleri korumak için belirlenen hedefleri finansman olanaklarıyla buluşturmak. Çünkü hangi adımların atılması gerektiği büyük ölçüde bilinse de bunları hayata geçirecek kaynaklara ulaşmak hâlâ önemli bir sorun.
COP31 Başkanı Murat Kurum da denizlerdeki ısınma, asitlenme, kirlilik ve deniz seviyesindeki yükselmeye dikkat çekerken meselenin bu yönünü öne çıkardı:
"Çoğu zaman asıl zorluk, bu çözümleri uygulamaya geçirmek için gereken uzmanlık, ortaklıklar ve mevcut finansman kaynaklarıyla buluşturmaktır."
MAVİ FİNANSMANA YENİ AÇILIM
Antalya Okyanus ve Denizler Paktı'nın en önemli yönü, denizlerin korunmasını ülkelerin iklim planları ve yatırım öncelikleriyle birlikte ele alması.
Bugüne kadar iklim finansmanından okyanuslarla ilgili projelere ayrılan pay sınırlı kaldı. Oysa kıyıların korunmasından deniz kirliliğiyle mücadeleye, erken uyarı sistemlerinden limanların yenilenmesine kadar pek çok alanda uzun vadeli yatırımlara ihtiyaç var.
Pakt, 'COP31 İklim Uygulama Köprüsü' gibi mekanizmalarla bu projelerin finansmana ulaşmasını kolaylaştırmayı hedefliyor.
Ancak burada önemli bir ayrım var. Yeni bir finansman girişiminin açıklanması, gerekli kaynağın bulunduğu anlamına gelmiyor. Asıl belirleyici olan, ne kadar kaynak sağlanacağı, bu kaynağa kimlerin erişebileceği ve paranın hangi projelere aktarılacağı.
Özellikle gelişmekte olan ülkeler açısından finansmanın miktarı kadar koşulları da önem taşıyor.
2035 HEDEFİNE YATIRIM DESTEĞİ
COP31'de başlatılan 'Okyanus ve Denizler İçin Bölgesel ve Uluslararası İş Birliği Girişimi', 2035 yılına kadar bozulmuş öncelikli kıyı şeritlerinin en az yüzde 20'sinin yeniden iyileştirilmesini hedefliyor.
Ancak girişim yalnızca kıyıların onarılmasıyla sınırlı değil.
Daha temiz denizcilik enerjisi, yeşil limanlar, iklim değişikliğine dayanıklı taşımacılık ve turizm yatırımları da programın gündeminde.
Bunlar ilk bakışta çevre yatırımları gibi görünse de doğrudan ekonomik sonuçları var. Bir limanın aşırı hava olaylarına karşı güçlendirilmesi ticaretin sürekliliği, kıyıların korunması ise turizmin ve yerel ekonominin geleceği açısından önem taşıyor.
Girişimin bir başka ayağını bilimsel veri paylaşımı ve erken uyarı sistemleri oluşturuyor. Böylece hem kıyı bölgelerinde yaşayan insanların korunması hem de yatırım kararlarının iklim riskleri dikkate alınarak verilmesi amaçlanıyor.
Kısacası mavi ekonomi, yalnızca denizlerden elde edilen gelirle değil, bu ekonomik faaliyetlerin nasıl korunacağı ve sürdürüleceğiyle de şekilleniyor.
TÜRKİYE'NİN MAVİ EKONOMİ GÜNDEMİ
Antalya'daki gelişmelerin Türkiye açısından da önemli bir karşılığı bulunuyor.
Türkiye ve Avustralya, okyanusların ve kıyı topluluklarının korunması için ortak çalışmalar yürütüyor. İki ülkenin öncelikleri arasında, özellikle Gelişmekte Olan Küçük Ada Devletleri'ndeki deniz ve kıyı projelerinin finansmana erişimini kolaylaştırmak var.
İş birliği bilimsel çalışmaları da kapsıyor. Türkiye ve Avustralya, Antarktika'nın küresel iklim üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla bilim insanlarıyla karar vericileri bir araya getirdi.
COP31 Pasifik Okyanus Elçisi Inia Seruiratu meselenin ada ülkeleri açısından taşıdığı önemi hatırlattı. Pasifik ülkeleri için okyanus yalnızca doğal bir varlık değil; geçim kaynağı, gıda güvenliği ve yaşam biçiminin ayrılmaz parçası.
Bu nedenle denizlerde yaşanan değişim, söz konusu ülkeler için doğrudan ekonomik ve toplumsal sonuçlar doğuruyor.
Türkiye'nin COP31 gündemine taşıdığı bir diğer başlık ise Deniz Çöpleri Eylem Platformu oldu.
Eylül ayında Trabzon Okyanuslar ve Denizler Zirvesi'nde başlatılan platform, Antalya'da uluslararası katılımcılara tanıtıldı. Türkiye'nin Sıfır Atık deneyiminden yararlanan çalışma, deniz kirliliğiyle mücadelede ülkelerin bilgi, uzmanlık ve finansman olanaklarını bir araya getirmeyi amaçlıyor.
Çevre Yönetimi Genel Müdürü Fatih Turan özellikle Akdeniz'de artan ısınma, kirlilik ve kıyı erozyonuna dikkat çekerek ülkeler arasında daha güçlü iş birliği çağrısında bulundu.
İstanbul'da kurulan İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezi de bilimsel çalışmaların ve bölgesel iş birliğinin geliştirilmesinde Türkiye'nin attığı adımlardan biri.

14