Gelin, Kardeş-Gardaş'a, duygusallıktan uzak konuşalım, biraz da dertleşelim.
Ama şu iki liderin sözünü, ayrıca o tarihi belgeyi imzalayanların kıymetini asla unutmayalım!
Azerbaycan'ın sevinci bizim sevincimiz, gamı bizim gamımızdır. (Türkiye Cumhuriyeti Kurucu Lideri Atatürk)
"Biz, bir millet, iki devletiz!" (Azerbaycan'ın Ümummilli Lideri Haydar Aliyev)
Ve Şuşa Beyannamesi! Türkiye ile Azerbaycan arasında 15 Haziran 2021'de Karabağ'ın sembol şehri Şuşa'da Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından imza altına alınan ve iki ülke ilişkilerini "müttefiklik düzeyine" çıkaran stratejik belge...
Bu vesileyle... 18 Ekim 1991. Azerbaycan Bağımsızlık Günü (Müsteqilliyin Berpası Günü) kutlu olsun, nice 35 yıllara.
Şimdi sadede dönecek olursak...
Azerbaycan'ın yeniden bağımsızlığına kavuşması bizleri çok mutlu etmişti. O yıllarda Türkiye, bugünkü gibi güçlü değildi. Türk Cumhuriyetlerine daha çok hamasetle yaklaşabildik. Yer yer "büyük ağabeylik taslamakla" eleştirildik. Ama Azerbaycan'ın ayakları üstünde durmasını önemsedik. Efsane lider Haydar Aliyev'in (1995'te) bir darbe ile tasfiye edilmesine karşı durduk. Zaman içinde biz de dersler çıkardık, siz de. Böylece, göz hizasından konuşmaya başladık.

***

Ekim 2009'a gelindiğinde ise Türkiye, Ermenistan'la normalleşme hamlesi yaptı. Ankara, Kafkasya'da güvenlik ve istikrarın inşasını amaçlayan o malûm protokolle, Bakü'nün hak ve menfaatlerini de garanti altına alacağını düşündü. Ancak sizlerle, ikna edici ölçüde müzakere ve istişarede bulunulmadığını savundunuz. İki kardeşin ilişkisi derin bir kırılma yaşadı. Türkiye, bu protokol diplomasisi ile Karabağ sorununun da çözülebileceğini varsayarken Azerbaycan, "Ermenistan işgal ettiği Dağlık Karabağ'dan çekilmeden sınırların açılması plânına!" şiddetle itiraz etti. Sonrasında... Travmatik etkileri olan, kırıcı, manevi açıdan yıkıcı kararlar aldınız. Bakü Türk Şehitliği'ndeki bayrağımızı indirdiniz! Bin metreküpünü 120 dolardan verdiğiniz doğal gazın fiyatını 330 dolara çıkardınız!
Derken, "onarıcı diplomasi" işletildi. Mayıs 2009'da (Başbakan) Tayyip Erdoğan, Azerbaycan Milli Meclisi'ne hitap etti. "Karabağ işgali sona ermedikçe, Türkiye-Ermenistan sınırının açılması mümkün değildir!" dedi.
Yıllar yılları kovaladı. İki ülke ilişkileri her bakımdan canlandı. 27 Eylül 2020 tarihinde başlayıp 10 Kasım 2020 tarihinde sona eren "44 Gün Savaşı" ile Karabağ, öz vatanı Azerbaycan'a kavuştu. En az sizin kadar sevindik.