Yapısal bir sorunun hakkaniyetli şekilde çözüme kavuşturulması esastır. Fon meselesinde, Cumhurbaşkanımızın sergilediği irade son derece önemlidir. Küçük tasarruf sahipleri ve iyi niyetli yatırımcıların mağduriyetinin öncelikle giderilmesi bu iradenin yansımasıdır. (Ki yakında yeni ödeme plânı da açıklanacak!)
Devlet Denetleme Kurulu'nun harekete geçirilmesi, siyaseti ve piyasaları olumsuz etkileyen skandala yol açanları ile nefsine yenik düşenlerin adalete hesap vermesi kararlılığı da aynı kapsamda okunabilir.
Kabul... Her yeni ifade, her yeni bilgi ve bulgu zincirleme hukuki sonuçlar doğuruyor. İfade, gözaltı, tutuklama işlemleri devam ediyor. Lâkin sermaye piyasasının suçludan arındırılması ne kadar gerekli ise piyasaların bir an önce doğal işleyişine döndürülmesi de o kadar gerekli! Nitekim, adli makamların en makul tarihte iddianamesini tamamlaması ve yargılamanın başlaması artık temel beklentiye dönüşmüş durumda. Gerekirse ek iddianame de hazırlanarak yargılama sürecinin etkinliği ve sürdürülebilirliği de sağlanabilir. Mahkeme önündeki beyanların, organize iş çevirenlerin listesinin açıklığa kavuşması bakımından kritik olacağına da kuşku yok.

***

En baştaki cümleden hareketle... Asıl değinmek istediğim konu, fon hadisesinden çıkarılacak derslerle bir daha aynı sıkıntıların yaşanmaması için alınması gereken idari ve yasal tedbirle ilgili...
Hatırlanacağı üzere... MSCI (Morgan Stanley Capital International) kısa süre önce, Türk Borsası'nı hedef alan, takvime bağlanmış ön şartlarını duyurdu. MSCI, dünya genelinde borsaların performansını ölçen küresel endeks sağlayıcı olmanın yanında, uluslararası kurumsal yatırımların tercihini yönlendiren gösterge kuruluşun ta kendisi!
MSCI dedi ki...
Şirketlerin arkasındaki asıl pay sahiplerini, fon ilişkilerini detaylıca ve zamanında açıklayın.
Koordine ve şüpheli fon işlemlerine karşı hızlı ve etkili gözetim/denetim yapın.
Hisselerin halka açıklık oranlarının bağımsız kurumlarca doğrulanabileceği şeffaf bir sistemi hayata geçirin.
Şimdi burada hassas bir hususa değinmek istiyorum.
MSCI'ın en büyük eleştirisi, bazı fonlar üzerinden halka açıklık oranlarının yapay olarak şişirilmesiydi!
Neydi o İzah etmeye çalışayım...
Normalde bir şirketin patronunun elindeki hisseler "halka açık değildir", yani borsada alınıp satılamaz. Bunlar "kilitli pay" olarak nitelendirilir. Fakat bizdeki gibi ekseni kaymış bazı finansal cambazlar, şöyle hileli yollara sapmış:
"Kilitli hisselerin borsada satılamayacağını biliyorlarmış. Dolanlı iş yapmak için ya bir yatırım fonu kurmuş veya bir fonla anlaşıp kilitli hisselerini bu fona aldırmış. Kâğıt üstünde o hisseler artık patronun değil de bir fonun portföyünde göründüğü için, sanki halka açıkmış gibi algılanmış. Şirketin halka açıklık oranı yapay olarak şişirilmiş. Balon hisseler MSCI endeksine girmiş ve yabancı fonlar da zorunlu olarak bu şişirilmiş hisseleri satın almış."