Ünlü beyin araştırmacısı Prof. Dr. Türker Kılıç, çocukların yeteneğinin tıpkı hastalıklar gibi MR ile görüntülenebildiğini söylüyor: "Biz artık beyindeki merakı görüntüleyebiliyoruz. Enstrüman çalmaya ya da matematiğe yatkınlığını 4-5 yaştan itibaren beyin MR'ında görmek mümkün."

Beyin cerrahı Prof. Dr. Türker Kılıç akademik yaşamını beyni anlamaya çalışarak geçiren bir bilim insanı. Hacettepe, Marmara ve Harvard üniversitelerinde eğitim aldı. Bilim doktorasını anatomi alanında tamamladı. 2015'te Avrupa Bilim ve Sanat Akademisi'ne, 2021'de Dünya Sanat ve Bilim Akademisi'ne seçildi. "İnsan beyni nasıl düşünüyor" sorusuna yıllardır yanıt arıyor, bu konuda araştırmalar yapıyor. Haftanın 4 günü ameliyata giriyor, kalan zamanını bu ameliyatlardan çıkardığı beyin tümörlerinin araştırmasına ayırıyor. 1995'ten itibaren ameliyat ettiği hastaların beyin tümörlerinden aldığı 5 bin dokudan oluşan dünyanın en büyük "beyin tümör bankası"na sahip olan Prof. Dr. Kılıç, beynin sırlarını çözmeye çalışırken, "Son yıllarda eğitimle yakından ilgileniyorum. Çünkü beynin bağlantısallık enformasyon ağı hem neşterle hem de eğitimle değiştirilebilir" diyor.

MERAKI GÖRÜYORUZ

İstinye Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Türker Kılıç, çocukların yeteneklerinin beyin MR'ıyla keşfedilebildiğini söylüyor: "Biz artık beyindeki merakı görüntüleyebiliyoruz. Konservatuvar öğrencileri daha okula başladığında hangisinin gitar çalmaya yatkın olduğunu görebiliyoruz. Ya da çocuğun matematiğe yatkınlığını öğrenebiliyoruz. 4-5 yaştan itibaren beyin MR'ında bunları görmek mümkün. Örneğin otizm, şizofreni, depresyon, obezite, sigara bağımlılığının beyindeki bağlantısallık ağının farklı gelişmesi sonucu oluştuğunu gözlemledik.

YETİLERİ GELİŞTİRMEK

Biz normal beyinle otizmli beyin arasındaki farkı eskiden anatomik çalışmalarla ortaya koyamıyorduk. Eski yöntemde otizmli çocuklarla normal çocukların beyni aynı görünüyordu, şimdi aradaki farkı görebiliyoruz. Bu tamamen MR tekniğinin gelişmişliği ile ilgili. Eskiden 'psikiyatrik' olarak tanımladığımız hastalıkların esasında beyin bağlantısallığı hastalıkları olduğunu artık biliyoruz. Beyin bağlantısallığına yönelik normal yetileri geliştirmek ya da anormal gelişmiş yetileri düzeltmek mümkün olabiliyor. Epilepsi cerrahisi buna örnek. Epilepsi beyinde olmaması gereken bir yolun anormal sıklıkla çalışır hale gelmesi demek. Kasılma tarzında olmayabilir. Çocuklar belli bazı düşünceleri de sanki epileptik atak olarak düşünebilirler. Bu anomalinin önemli bir kısmını düzeltebiliriz.

ANORMAL AKIMLAR

Parkinson hastalığında beynin bir bölümündeki hücreler normalden daha az dopamin salgılıyor. O bölgeye koyduğumuz bir elektrotla nöronların eksik olan dopamini yeniden sağlamasını gerçekleştirebiliyoruz. Parkinson tedavisinde derin beyin uyarımı artık standart tedavi. Neredeyse standart hale gelen obsesif kompulsif hastalıkta da yüzde 70 oranında başarı elde etmek mümkün. Obezitede beyinde bazı belli alanların uyarılması ya da uyarılmasının engellemesi çalışmaları ABD Sağlık Bakanlığı'na bağlı bir kurum olan FDA tarafından onaylandı. Çünkü insanlar çoğu zaman beyindeki anormal akımlar nedeniyle normalden fazla yemek yiyorlar, şimdi onların düzeltilmesi mümkün. Ama otizmde, şizofrenide ve alkolizmde bağlantısallık hatalarını bulmak zor. Bu yüzden bunlarla ilgili tedaviler henüz klinik kullanıma girmiş durumda değil. Majör depresyonda beyin bağlantısallığı ile ilgili çok etkin çalışmalar var. Bütün bu çalışmalar sonucunda en yetkin bilgi işleme sisteminin insan beyni olduğunu düşünürken en yetkin bilgi işleme sisteminin yaşamın kendisi olduğunu anladık.

PİYANO BEYNİ ÇALIŞTIRIYOR

-Prof. Kılıç'ın anne babalara yaptığı şu uyarıları dikkate almakta fayda var:

YABANCI DİL: Çocuklarınızı beş yaşına kadar birden fazla yabancı dil ile tanıştırın.

ENSTRÜMAN: Onlara birden fazla müzik enstrümanı kullanmayı öğretin. Çünkü, dil ve enstrüman beyindeki bağlantısallığı en çok geliştiren iki şeydir. Müzik enstrümanlarının her biri çok önemli. Ama piyano en önemlisi. Piyano çalmak, beynin en fazla nöronunun aynı anda etkileşim halinde bulunmasını sağlıyor.