Haftalardır süren savaş ortamı bugün gelinen noktada Hürmüz Boğazı'nda kilitlendi. Savaşın ilk günlerinde dünyanın önde gelen 9 deniz sigortacısı, gemilerin sigorta poliçelerini bir gecede iptal ettiler. 3 bine yakın gemi hareket edemez hale geldi. İşte, Hürmüz'ün asıl kapandığı an, o gündü. Hürmüz Boğazı'nı kilitleyen de kilidi açacak olan da sigorta sistemi...

ABD ile İsrail'in, İran'a saldırısı sonrası Ortadoğu'da başlayan ve haftalardır süren savaş ortamı, bugün gelinen noktada Hürmüz Boğazı'nda kilitlendi. Savaşın devam edip etmeyeceğinin, barışın sağlanıp sağlanmayacağının anahtarı da yine Hürmüz Boğazı. O kilidi açacak olan da sigorta sistemi. Anlatayım.

Hani deniyor ya, İran, Hürmüz Boğazı'nın kapattı. Aslında körfezi kapatan ne İran, ne füzeler, ne ABD ve İsrail'in, İran'a saldırıları; Hürmüz'ü kapatan sigorta şirketleri. Savaşın daha ilk günlerinde dünyanın önde gelen 9 deniz sigortacısı –ki, bunlara P&I sigortacıları yani sorumluluk sigortacıları deniyor- Hürmüz Boğazı'ndaki ve Körfez bölgesine giden gemilerin sigorta poliçelerini bir gecede iptal ettiler. Böyle olunca da Hürmüz Boğazı'nın içindeki 900'e yakın gemi ile Boğazın dışındaki 2 bin olmak üzere toplam 3 bine yakın gemi hareket edemez hale geldi. Ne içerideki gemiler dışarı çıkabiliyor ne de dışarıdakiler içeri girebiliyor, bırakın dışarıdakilerin içeri girmesini başka bir yere de gidemiyor. Neden, çünkü sigorta şirketleri mevcut sigortaları iptal ettiği gibi, yeni sigorta da yapmıyor. İşte, Hürmüz'ün asıl kapandığı an, o gündü.

HÜRMÜZ'ÜN SİGORTA İLE ZORLU SINAVI

Peki, sigorta bu kadar mı önemli Kimileri, 'ne olacak sigortasız gitsinler' diyor. Savaş başladığından bu yana televizyonlara çıkıp savaş, ticaret, Hürmüz Boğazı hakkında yorum yapanların bir kısmı bu tür konuşmalar yapıyor. O iş, öyle değil.

Gemilerin hem gövde sigortası hem de savaş teminatını da içeren P&I denilen sorumluluk sigortası olmadan hiçbir gemi ne limandan çıkabilir, ne limana girebilir, ne denizde yol alabilir. Sigorta olmadan gemi kiralama sözleşmeleri anında iptal olur. Gemi sahipleri sigorta olmadan geminin hareket etmesine izin veremez. Sigorta olmadan gemi petrol, doğalgaz olmak üzere hiçbir nakliyeyi yapamaz, taşıyamaz, limana sokamaz. Finans kuruluşları sigorta olmadan kargo finansmanına destek veremez. Hatta öyle ki, sigortasız gemide çalışacak ne kaptan bulunur ne de mürettebat. Sigorta bu kadar önemli.

Bilmeyenler için söyleyeyim, gemi sigortaları da başta Londra olmak üzere Batı'daki 12 tane deniz sigortacısının tekelindedir ve bunlara P&I Kulüpler denir. Sigortalı gemi zarar görürse de sigorta şirketleri gemi başına; sorumluluk, çevreye verdiği zarar, savaş riski dahil 1.6 milyar dolar tazminat ödemekle sorumludur. Bir tankerin bedeli ise 120 milyon doların üzerindedir. Özetle, gemi sahibi 120 milyon doların üzerinde bedele sahip gemiyi sigorta olmadan yerinden kıpırdatamaz. Hiçbir sigorta şirketi de savaş ortamında füzelerin üzerinden geçtiği bir bozda gemi başına 1.6 milyar dolar tazminat ödemek istemez.

ABD SORUMLULUĞU ÜSTLENDİ

Bu nedenden dolayı Hürmüz Boğazı kilitlenince ABD Başkanı Trump, ABD Uluslararası Kalkınma Finans Kurumu'nun (DFC) Körfez'deki gemilere siyasi risk sigortası yapma ve sigorta için de 20 milyar dolarlık teminat sağlaması talimatı verdi. İki gün önce de bu sigortanın detayları açıklandı. Buna göre, Amerikan reasürans şirketleri konsorsiyum oluşturacak, Hürmüz Boğazı'ndaki gemilerin gövde, sorumluluk (P&I) sigortalarının yanı sıra taşıdıkları yük için de savaş teminatı verilecek. Ancak her gemi sigortalanmayacak, ABD'nin belirlediği kriterlere uyan gemiler bu sigortadan yararlanabilecek. Bu sigorta Hürmüz'ün kilidini çözer mi Uzmanlara göre, uluslararası deniz sigortacıları devreye girmediği müddetçe 20 milyar dolarlık sigorta teminatı derde deva olmaz.