Çalışanları kapsayan BES, bir başka adıyla Otomatik Katılım Sistemi (OKS), ne uzuyor ne kısalıyor; kelimenin tam anlamıyla patinaj yapıyor. Niye böyle söylediğimi açıklayacağım ama önce kısa bir bilgi vereyim:

2017'de BES'te ve sosyal güvenlik sisteminde reforma gidilerek, tüm çalışanların, işverenleri tarafından BES'e alınmasını sağlayan otomatik katılım uygulaması başlatıldı. İşverenler çalışanların brüt maaşlarından her ay yüzde 3 kesip, BES'e aktarıyor. Otomatik katılım sistemine tüm çalışanlar zorunlu dahil ediliyor ancak isteyen çıkabiliyor. Yani giriş zorunlu çıkış serbest. Konu, çalışanların maaşlarında kesinti olunca, birikimlerin değerlendirileceği fonlar da yalın ve kısıtlı tutuldu ki, çalışanların tasarrufları erimesin. Dokuz yıl önce sistem böyle kurgulandı ve aynı kurguyla da devam ediyor.

33 MİLYON ÇALIŞAN BES'E GİRDİ

Çok iyi hatırlıyorum, o dönem çalışanların BES'e dahil edilmesi bir hayli gündem olmuştu. Bazı kesimler şiddetle karşı çıkarken, bazı kesimler ise çalışana ikinci emekli maaşı imkânı sunulmasını alkışlamıştı ki, bu kişilerden biri de benim. Şimdi bir de gelinen noktaya bakalım. Dokuz yılda, 350 binden fazla işletmede, 33 milyona yakın çalışan zorunlu olarak sisteme girdi. Çalışanların tamamı sisteme giriş yaptı, ancak kimi girer girmez çıktı, kimi birkaç ay sonra, kimi birkaç sene sonra ayrıldı. Özetle bu süre içinde 26 milyondan fazla çalışan sistemden; o veya bu nedenden ötürü çıktı.

Bugün 7 milyon 897 bin çalışan halen otomatik katılım sisteminde. Bardağın dolu tarafını görürseniz, fena bir rakam değil. Son birkaç yılı inceledim, sistemdeki çalışan sayısı kimi yıl 100-200 bin kişi artıyor, kimi yıl eksiliyor, ama 7.5 milyonlarda takılmış kalmış durumda; ne uzuyor ne kısalıyor.

Sorun sadece bu da değil. Sistemdeki çalışanların BES'teki birikim toplamı, 153 milyar TL. Çok kaba bir hesapla, 153 milyar TL'lik fon büyüklüğünü bölün 7.8 milyona, çalışan başına düşen ortalama tasarruf tutarı ortaya çıkıyor. Çok komik bir rakam.

TAMAMLAYICI EMEKLİLİK RAFA KALKTI

Düne kadar, otomatik katılım sisteminin; çalışan, işveren ve devlet katkısı ile tamamlayıcı emeklilik sistemine dönüşeceği gündemdeydi. Hem 2025-2027 dönemini hem de 2026-2028 dönemini kapsayan Orta Vadeli Programlarda (OVP), tamamlayıcı emeklilik sistemi yer alıyordu. Öyle ki, 2026 yılının ikinci çeyreğinde uygulamaya geçilecekti. Böylece, dokuz yıldır patinaj yapan otomatik katılım sistemine yeni bir açılım gelecekti. Ama artık tamamlayıcı emeklilik gündemde değil ve ne zaman gelir bilinmez.