ANKARA etkisi yıllarca sürecek tarihi bir NATO zirvesine ev sahipliği yaptı. ABD Başkanı Donald Trump'ın çıkışlarının öne çıktığı zirvede Türkiye'yi yakından ilgilendiren önemli de kararlar alındı.

7-8 Temmuz'da yapılan 36'ncı NATO zirvesinde ittifakın geleceği ve müttefikler açısından şöyle bir tablo ortaya çıktı.

NATO AÇISINDAN

ABD'nin NATO'dan çekilebileceğinin bile iddia edildiği bir ortamda müttefikler ittifaka güçlü desteklerini yineledi. Korkulan çatırdama olmadı. Bir üye ülkeye saldırının tüm müttefiklere yönelik sayıldığı NATO'nun 5'inci maddesi ve transatlantik bağa yönelik 'sarsılmaz bağlılık' teyit edildi.

ABD AÇISINDAN

TRUMP göreve geldiği ilk dönemden bu yana NATO müttefiklerine külfet paylaşımı konusunda baskı yapıyordu. Müttefikler geçen yıl Lahey zirvesinde alınan ve 2036 yılına kadar savunma harcamalarını GSYİH'nin yüzde 5'ine çıkarma taahhüdünü yineledi. Ayrıca NATO'nun Avrupa kanadı ve Kanada'nın savunma harcamalarının bir yılda yüzde 20 artarak 139 milyar dolara çıktığı vurgulandı.

Avrupalı müttefikler, Ukrayna'ya bu yıl içinde 70 milyar dolar, 2027'de de benzer seviyede askeri ekipman ve eğitim sözü verdiler. 'İran'ın asla nükleer silah sahibi olamayacağı' da zirve bildirisine girdi.

Zirve başlangıcında Avrupalı ortaklarına İran savaşında kendilerine destek vermediği için epeyce tepkili olan ABD Başkanı, toplantı sonrasında yaptığı açıklamada ise 'Harika bir zirve' olduğunu söyledi. Trump, kendi açısından beklediği sonuca ulaşmışa benziyordu.

AVRUPA AÇISINDAN

ABD, Avrupa'dan, kıtanın savunması açısından NATO'da liderlik almasını talep ediyordu. Avrupalılaşan NATO'nun konuşulduğu bir ortamda zirve kapsamında NATO Savunma Sanayii Forumu da düzenlendi. Burada kolektif üretim kapasitelerini arttırmak üzere 50 milyar doları aşan yeni tedarik anlaşmalarına dair adımlar atıldı.

Bunlar hem savunma sanayini güçlendirmeye hem de savunma açıklarını kapatmaya yönelik adımlardı. Bunlar aynı zamanda yeni dönemde savunma sanayindeki yükselişin süreceği ve yeni ortaklıkların gündeme geleceğine dair işaretlerdi.

TÜRKİYE AÇISINDAN

NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip olan Türkiye, vazgeçilmez bir müttefik olduğunu bu zirveyle bir kez daha teyit ettirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan zirvede 'NATO 3.0' hedefleri doğrultusunda müttefiklerin birbirine uyguladığı savunma sanayi kısıtlamalarının tamamen kaldırılması gerektiğini bir kez daha güçlü bir şekilde vurgulama fırsatı buldu.

Nitekim sonuç bildirisinde müttefiklerin savunma ticareti engellerini ortadan kaldırmak ve işbirliğini arttırmak için çalışmalarını sürdüreceği taahhüdünde bulunması Türkiye açısından önemliydi. Malûm Türkiye, ABD'nin CAATSA yaptırımları, AB'nin savunma ve güvenliğini arttırmak için açıkladığı 150 milyar Euro'luk SAFE silahlanma programında kısıtlamalarla karşı karşıya.