ULUSLARARASI siyasetin bu haftaki en önemli başlıklarından biri ABD Başkanı Donald Trump, Çin lideri Şi Cinping ve Rusya lideri Vladimir Putin'in perşembe günü Çin'in Shenzhen kentinde yapmayı planladıkları üçlü zirve.
İlk kez üçlü formatta buluşacak liderlerin önceliklerinin farklı olması küresel sorunların çözümü bağlamında beklentileri de sınırlı tutuyor.
YENİ YALTA MI
Toplantı İkinci Dünya Savaşı sonrasında ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt, Sovyet lideri Joseph Stalin ve İngiltere Başbakanı Winston Churchill'i bir araya getiren Yalta Konferansı'na benzetiliyor. Ancak şartlar günümüzde aynı değil. O zaman ortak düşman Nazilere karşı alınmış ortak bir zafer vardı. Bugün ise birbirine rakip ve çoklukla çıkarları çatışan üç ülke sözkonusu. Gelelim Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi paralelinde 19 Kasım'da buluşmaya hazırlanan liderlerin çantalarında neler olduğuna...
1- TRUMP NE İSTİYOR
- 3 Kasım Kongre ara seçimlerinde darbe yiyen Trump, zirveyle iç politika tartışmalarından uzaklaşma fırsatı buluyor. İki büyük ülke lideriyle aynı karede poz vermek yenilgi sonrasında Trump'a iyi gelebilir.
Haberin Devamı- ABD bir yandan Ukrayna'da barışın sağlanması için arabuluculuk ederken, İran'da çözümü 'beklemeye' almış gibi. Rusya ve Çin'den İran'a desteklerini çekmesini talep ediyor.
- Trump ayrıca şubat ayında süresi dolan ABD, Rusya arasındaki stratejik nükleer silahların sınırlandırılmasına dair Yeni Start anlaşmasının Çin de dahil edilerek genişletilmesini öneriyor.
- ABD Başkanı, Çin'i yapay zekâ yarışında en önemli rakibi görüyor ve ülkesinde yapay zekâya yönelik kısıtlamaların getirilmesi halinde yarışı Pekin'in kazanacağını savunuyor.
- Son olarak gelişmiş yapay zekâ çipleri üreten Amerikan Nvidia şirketinin tepe yöneticisinin Çinli bir kadın casusla ilişki yaşadığının ortaya çıkması iki ülke arasında ipleri yeniden germişti. Ancak bu konunun toplantıda es geçileceği anlaşılıyor.
- Bir de çıkar alanı meselesi var. Trump ile anılan Donroe doktrini Amerika kıtasını Washington'ın çıkar alanı sayarken ABD, Çin'in arka bahçesi saydığı Tayvan ve rakip gördüğü Japonya ile de iyi ilişkileri devam ettiriyor. Pekin de Donroe dayatmasına rağmen Latin Amerika'dan el çekmeye niyetli gibi durmuyor.
2- PUTİN NE İSTİYOR
Haberin Devamı- Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin Ukraynalı çocukların Rusya'ya götürülmesi nedeniyle çıkardığı yakalama kararı yüzünden dış seyahatlerini en aza indirmek zorunda kalan Putin, uluslararası sahnede arzı endam ederek küresel aktörlerden biri olduğunu gösterme imkânı buluyor.
- Donald Trump'ın Ukrayna lideri Zelenski'yi barışın önünde engel olarak görmesi, Trump'ın fikir değiştirip Rusya'dan dizel alması, yaptırımları hafifletmesi Putin'in işine geliyor.
- Öyle ki, Moskova, Avrupa'dan 1997'den sonra NATO üyesi olmuş Doğu Avrupa, Baltık ve Balkan ülkelerinden NATO askerlerinin çekilerek eski kıtada eski düzene geri dönülmesini talep edecek kadar güç buluyor. Ukrayna'da olası çözüm pazarlıklarında Avrupa'ya güvenlik mimarisi empoze etmeye çalışarak el yükseltiyor.

1