Dün akşam 'Akıl Odası'nda İran'ı konuştuk. Bugün 'buzun altına' bakalım...

Trump ABD'sinin mevcut 'Grönland' politikası, 'yeni dünyaya, yeni düzene' dair Amerikan tahayyülünü, ardındaki 'metabolizmayı' en iyi anlatan örnektir...

Venezuela'yı da, İsrail-Filistin'i de, Suriye'yi de, belki İran'ı da, hele Avrupa'yı, Ukrayna'yı, Rusya'yı da, orta vadeli hedeflerini de izah eder...

Bu yazı, 'Yırtıcının Saati'nin (25/10) bir alt başlığıdır. Hatta, 'ABD Ulusal Güvenlik Strateji Belgesi-2025'in 'ruhunun' da pratikteki karşılığını, alt metnini çözmek adınadır...Bir, Trump Amerika'sının, Grönland'ı isteme sebeplerinin hepsi caridir; enerji/yer altı zenginlikleri, ABD'nin, "bu benim yarım kürem" politikası, yani jeopolitik bağlam, Çin ve Rusya rekabeti, tedarik yolları/zincirleri, vs...İki, ABD'nin Grönland'a bakarken kullandığı pusula, kerteriz noktası burada da aynıdır. Yani; Filistin-Riviera/inşaat şirketleri, Venezuela-petrol şirketleri...Üç, Grönland'daki karşılığı/devamı 'SilikonVadisi' ya da 'teknoloji şirketleridir'. Sadeleştirirsek, 'Silikon Vadisi Grönland'ı istiyor' denebilir. Ya da Trump iktidarını destekleyen, "Teknoloji şirketleri Grönland'ı istiyor" diyebiliriz...Dört, Organizasyon şemasında büyük risk sermayesi şirketleri ile maden şirketleri var. Venezuela'da başrol petrol şirketlerinin ise burada teknoloji şirketleri liderlik yapıyor. Ama siyasi konumlanmaları hep aynıdır...Beş, birden çok amaçları var; vergi ve kanunlardan ama en çok bürokrasiden muaf, hızlı işleyen şehirler kurmak...Altı, "Devletin olmadığı vatansız toplumlar", ileri giderek "yaşam formları" inşa etmek. Bu prototiplere kendilerine göre isimler de veriyorlar; Batı medeniyetinin yeniden yükselişi için "internet tabanlı uluslar" gibi...Yedi, Tahmin edilebileceği gibi resmi para birimi, 'kripto' olacak... Sekiz, Bu şehirler aslında uzay için, Mars için, Okyanus kolonileri için düşünülüyor ve "prototip" dememizin sebebi de o. Bunlara, "Charter Şehirleri", "Startup Şehirleri", "Özgürlük Şehirleri" gibi adlar veriyorlar...Dokuz, Ve tabii 'Yapay Zeka'nın evi, vatanı olacak... (Grönland'ın soğuk ikliminin enerji yoğun yapay zeka merkezlerini soğutabileceğini savunuyorlar. Buzun altında gömülü nadir toprak rezervleri de zaten yüksek teknoloji şirketlerinin ana besin depolarını oluşturuyor.)On, Trump'ın başta saçma-sapan, kapris, çocuk aklı gibi gelen, "Grönland'ı istiyorum" söylemleri artık şaka gibi gelmiyor. Hâlâ geliyorsa bile Avrupa'ya, Batı'nın geri kalanına, Çin'e gelmiyor! Rusya ise bunun neresinde düşünmemiz lazım; karşı "gibi" duruyor. Aslında, ABD-Avrupa ayrışmasını kızıştırsın içindir. Son tahlilde, "Alaska anlaşması" orada duruyor...

***

Bu bir ütopya değil...

Ama daha yolu var. Bu işi takip eden, siyasetçiler, diplomatlar, şirketler, isim isim belli. Hiçbiri konuşmuyor veya iddiaların bir kısmını doğruluyor. Mesela teknoloji milyarderi, PayPal'in kurucusu, Facebook'un yatırımcısı Peter Thiel. Meşum Palantir'in de kurucusudur. Bu şirket, CIA, FBI, NSA, Pentagon, ICE (!) ile çalışır. Elon Musk zaten var. Praxis var. OpenAI CEO'su Sam Altman var. Lonsdale var. Hyperloop One'ın kurucu ortağı Pishevar var. Detay çok, sayfalar, kitaplar tutar...

Grönland için yapay zeka, otonom araçlar, uzay üsleri, mikro nükleer reaktörler, yüksek hızlı trenler için merkezler düşünüyorlar. Nadir elementleri zaten söylemiyorum. Ama Amerikan Kongresi'ndeki oturumda senatörlerden birinin, 'Grönland'da bir ok atsak nadir metale çarpar' ifadesini-abartılı olsa da-yazayım...