Anlamak için iki kareyi tokalaştırmak, bir de toslaştırmak yeter...

Oval Ofis'i ve Avrupa liderlerini karşısına dizen Amerika'yı görüp, konuştuk mu, tamam. Şanghay toplantısı ve devamındaki törende, kırmızı halı üzerinde, Hindistan-Rusya-Çin'i "dans davetleri" içinde izledik mi, o da tamam...

Bu resimler birbirine ne söylüyor İki, resimlerin her biri "kendi içlerine" ne söylüyor 'Aktüel dünya nedir' diyorsanız, anlamlı özeti oradadır...

ABD-Avrupa ilişkilerinin içini çok anlattık. Ne denli etkili bir ayrışma olduğunu söyledik. Gelişen olayları da bu cetvele vurarak boylarına bakıyoruz...

Yine de taze ve örnek bir haberi verip güncelleyelim; "Beyaz Saray üst düzey yetkililerine göre bazı Avrupalı liderler, Alaska zirvesinden bu yana gelişen Ukrayna barış girişimlerini perde arkasından bozmaya çalışıyor"... (Axios, 30/08.)

Çok bilindik ve hiç sürprizi yok, İstanbul görüşmelerinin sabote edilmesinden bu yana 'köstebekler' bizim ezberimizde ama Beyaz Saray'da fincan gibi dizilip, çıkışta Trump'ı çelmelemeye devam etmişler. Hangi ülkeler onları da yazdık zaten. Batı bu kadardır...

***

'Doğu da şudur' demek gerekiyor... O daha çetrefilli olmakla beraber, daha belirgin bir silüet gözleyebiliyoruz...

Bir kere, Rusya-Hindistan ilişkisinin mevcut hali zaten fena değildi, şimdi iyi rütbesine yükselmiş bulunuyor. Teşhiste, Çin, Rus, Hint kaynaklarının kahir kısmı mutabık. Bakarsanız, ABD'li uzmanlar da itiraz etmiyor. Nedenlerini de maddeler halinde bir evvel okudunuz...

Bizde, Çin-Rus, Hindistan-Çin ilişkileri kaba tariflerle kategorize edilmekten maalesef kurtulamıyor. Onlar daha farklı bakıyorlar...

Pekin-Yeni Delhi ilişkileri "baştan deneniyor", sıfırdan başlamıyor. Çünkü geçmiş bile diyemediğimiz yakın tarihli anlaşmazlıklar olduğu gibi duruyor. Ama gerçek ağırlıkları ne kadar İki tarafta işin bir yere varıp-varmayacağı hakkında "şüphe duyan" tonla uzman var. Mesela diyorlar ki, 'Trump, Hindistan'a bir ziyarette bulunsa, acaba ilişkiler nasıl olur' Görkemli karşılamalar ve kucaklaşmalar, hatta anlaşmalar yapılır. Ama bir-iki hafta sonra gerçek yine yüzeye vurur. Rusya ile ilişkileri kesebilir mi Hindistan Pakistan-ABD ilişkilerinin yeni formunu-yani Biden döneminin tersine-sindirebilir mi Çin'le yeniden savaş alanlarına dönmek ister mi Washington'un saldığı vergileri, içinden küfretmeden öder mi

Evet Xi Jinping'in, "Fil-Ejderha" metaforlu dans davetiyle iş bitmiyor. Ya da tabii ki, Başbakan Modi'nin Putin ve Jinping'e sıcak davranışlarının arkasında Trump'ı 'kıskandırmak' var. Var ama işte şu da yadsınamaz bir gerçek; önceki döneme kıyasla iki ülke ilişkilerinde inanılmaz bir ilerleme, yakınlaşma var. Ha, sonunu bakacağız, ayrı konu. Ama mevcut durum bu...

***

Daha pekiştirelim...

Yine bizde, iki ülke arası ilişkiler genellikle yaşadıkları sınır sorununun üzerine basarak tarif ediliyor. Oysa, Hindistan ve Çin gibi iki ülkenin ilişkileri küresel ve bölgesel dinamiklerden daha çok etkilenir. Ya da şöyle soralım; böylesi iki ülkenin ilişkileri sadece sınır meselesiyle tanımlanabilir mi!

Örneğin her iki ülke de, ticari ilişkilerinin nasıl bir potansiyel sunabileceğini görmek istiyorlar! Çin ve Hindistan'ın olası ekonomik işbirliği ve sonuçları küçümsenebilir mi Nitekim, Hindistan Dışişleri Bakanı dedi ki, "bunun nasıl gelişeceğini görmek zorundayız"...

Ve takiben gelmesi gereken bir diğer soru; bu iki ülkenin dünya ticaretine/ekonomisine yapacağı katkı, ABD ve Avrupa'daki ekonomik dalgalanmalara nispetle küresel istikrara katkı sunmaz mı İtiraz edenler olabilir bu yaklaşıma ama sonuçta iki ülke Şanghay'da bu yönde hareket etmek üzere mutabık kaldılar. Başlık olarak kullanılan ifade, "rakip değil kalkınma ortağı"dır. (Aynı mutabakata, sınırda barışın korunması ve bunun ilişkilerin geneline yansımaması konusunda da vardılar. Şimdi yeni bir mekanizma kuruyorlar.)