Üç ayda yarım milyon genç NEET'e düştü

Mevsimsellikten arındırılmış manşet işsizlik oranı, temmuz-eylül döneminde önceki çeyreğe göre sadece 0,1 puan artarak yüzde 8,1 oldu. Umutsuzlar ve eksik istihdamdakilerle birlikte geniş tanımlı işsizlerin sayısı ise 12,6 milyon kişi ve oranı yüzde 30,9'la tarihi en yüksek düzeylerinden birine ulaştı, özellikle kadınlarda yüzde 40,2 ile rekor düzeyde.

Sadece aktif iş arayan­ların esas alındığı dar tanımdaki işsizlik ora­nı yılın üçüncü çeyreğinde de yerinde sayarken, umudunu yitirip iş aramayı bırakmışlar ile tam zamanlı iş bulamayan, düzensiz ve yetersiz süreler­le çalışanları da kapsayan ve piyasadaki gerçek işgücü ata­letini gösteren geniş tanımlı işsizlik (âtıl işgücü) tarihi en yüksek düzeylerinden birine ulaştı.

Türkiye İstatistik Kuru­mu'nun (TÜİK) ankete daya­lı tahmin yöntemiyle gerçek­leştirdiği Hane halkı İşgücü Araştırması'nın temmuz-ey­lül dönemine ait mevsimsel­likten arındırılmış verilerine göre; ülke genelinde 15 ve da­ha yukarı yaştaki nüfus 3'ün­cü çeyrekte 183 bin kişi ar­tarak 67 milyon 105 bin kişi olurken, bunun içinde iş gü­cüne dâhil olanların sayısı ise 17 bin kişi azalarak 35 milyon 304 bine geriledi. İşgücünün 32 milyon 434 bininin istih­damda olduğu, aktif iş ara­yanları baz alındığında işsiz sayısının ise 46 bin kişi arta­rak 2 milyon 870 bine yüksel­diği tahmin edildi. Buna gö­re de nisan-haziran dönemi­ni kapsayan 2'nci çeyrekte yüzde 8 olan manşet işsizlik oranı 0,1 puan artarak yüzde 8,1 düzeyine çıktı. 3'üncü çey­rek itibarıyla söz konusu iş­sizlik oranı erkeklerde yüzde 6,8 kadınlarda yüzde 10,7 ola­rak ölçüldü. Bu verilere göre iş gücüne katılma oranı çey­reklik bazda 0,2 puan düşe­rek yüzde 52,6, istihdam ora­nı da 0,3 puan düşerek yüzde 48,3 oldu.

TÜİK verilerine göre, 15- 24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı önceki çeyreğe göre 0,1 pu­anlık artışla yüzde 14,1 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik ora­nı; erkeklerde yüzde 10,4, ka­dınlarda ise yüzde 21,3 olarak tahmin edildi.

Mevsim etkisinden arındı­rılmış verilere göre istihdam edilenlerin sayısı önceki çey­reğe göre tarım sektöründe 58 bin kişi, sanayi sektörün­de 133 bin kişi azalırken in­şaat sektöründe 9 bin, hizmet sektöründe 120 bin kişi art­tı. İstihdam edilenlerin yüzde 13,6'sı tarım, yüzde 19,3'ü sa­nayi, yüzde 6,8'i inşaat, yüzde 60,3'ü ise hizmet sektöründe yer aldı.

İstihdam edilenlerden re­ferans döneminde işbaşın­da olanların, mevsim ve tak­vim etkilerinden arındırılmış haftalık ortalama fiili çalış­ma süresi önceki çeyreğe gö­re değişim göstermeyerek 42,3 saat olarak gerçekleşti.

5,3 milyon umudu tüketmiş

Anketin referans dönemindeki belirlemelerde; çalışma çağındaki kişilerden iş aramasa bile çalışmaya hazır olanlar veya iş bulma umudunu yitirdiği için iş aramayı bırakanlar dahil çalışmaya hazır bekleyen kesimi ifade eden "potansiyel iş gücü" de 3'üncü çeyrekte 5 milyon 340 bin kişi olarak hesaplandı.

Potansiyel işgücü; referans haftasında ne istihdamda ne de işsiz olan çalışma çağındaki kişilerden; iş arayan ancak kısa süre içerisinde işbaşı yapabilecek durumda olmayanlarla, iş aramadığı halde çalışma isteği olan ve kısa süre içerisinde işbaşı yapabilecek durumda olan kişilerden oluşuyor. İşbaşı yapabilecek olup iş bulacağına inanmadığı için iş aramayanlar, çeşitli nedenlerle bir iş aramayan, ancak 2 hafta içinde işbaşı yapmaya hazır olduğunu belirten kişiler, son dört hafta içinde en az bir iş arama kanalını kullanan ancak iki hafta içinde işbaşı yapamayacak olan kişiler bu kategoride. Kamuoyunda daha çok "umutsuzlar" olarak bilinen bu kesim iş gücü dışında sayıldıkları için ne istihdamda ne de işsiz kategorisinde yer alıyorlar.

4,4 milyon düzensiz çalışan

TÜİK'in belirlemelerinde tam zamanlı iş bulamayan, çeşitli işlerde ancak yetersiz sürelerle çalışma olanağı bulabilen, düzenli çalışma ve gelir imkânı arayan kişilerin sayısı, 3'üncü çeyrek itibarıyla 4 milyon 367 binle küçük bir ülke nüfusu kadar. Toplam istihdamın 62 bin kişi azaldığı 3'üncü çeyrekte 374 bin kişi artan bu kesim, manşet işsiz sayısının bir buçuk katı düzeyinde. "Zamana bağlı eksik istihdam" olarak tanımlanan bu kategorideki kişiler, toplam istihdamın yüzde 13,5'ini, iş gücünün de yüzde 12,4'ünü oluşturuyor. Hane halkı işgücü anketinde; esas işinde ve diğer işinde/işlerinde toplam olarak 40 saatten daha az süre çalışmış olup, daha çok gelir amacıyla daha fazla süre çalışmak istediğini belirten ve mümkün olduğunda çalışmaya başlayabilecek kişiler "zamana bağlı eksik istihdam"; bu kapsamda yer almamak koşuluyla referans haftasında istihdamda olan ve son 4 hafta içinde mevcut işini değiştirmek için ya da buna ek olarak bir iş aramış olan ve böyle bir iş bulursa iki hafta içinde çalışmaya başlayabilecek olan kişiler ise "yetersiz istihdam" kapsamında yer alıyor.

Geniş tanımda 12,6 milyon işsiz %30,9 düzeyinde işsizlik oranı

TÜİK verilerine dayalı hesaplama, resmî dar tanımda ölçülen manşet işsiz sayısına zamana bağlı eksik istihdamdakiler ve potansiyel iş gücünün de eklenmesi ile oluşan geniş tanımlı işsiz kitlesinin önceki çeyreğe göre 409 bin kişi artarak 12 milyon 577 bin kişiye ulaştığını gösteriyor. TÜİK'in "âtıl işgücü" olarak tanımladığı bu kişilerin sayısı, potansiyel işgücü de eklenmiş geniş tanımlı işgücü sayısına oranlandığında geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 30,9 çıkıyor. Geçen yıl 3'üncü çeyrekte yüzde 30,5 düzeyinde bulunan bu oran, bu yıl 2'nci çeyrekte yüzde 29,9'a inmişti. Âtıl işgücü oranı, şu ana kadarki en yüksek düzeyine ise yüzde 32 ile 2025 yılının II. çeyreğinde ulaşmıştı.