ABD, Rusya, Çin Buluşması Yeni Bir Yalta Arayışı mı

Dünya siyasetinde ezberleri bozacak önemli bir gelişme yaşandı. ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 19 Kasım 2026'da Çin'in Şençjen şehrinde bir araya geldi. Üç ülkenin liderleri ilk kez ayrı bir üçlü zirvede aynı masa etrafında buluştu.

Yaklaşık bir buçuk saat süren görüşme, yalnızca üç liderin diplomatik teması olarak değerlendirilmemeli. Çünkü karşımızda dünyanın en büyük askerî ve ekonomik güçlerinden üçünün temsilcileri bulunuyor. Üstelik bu üç ülke, uluslararası siyasetin en önemli meselelerinde zaman zaman karşı karşıya gelen, zaman zaman da ortak çıkarlar etrafında buluşabilen aktörler.

Peki, bu zirve bize ne anlatıyor

Bize göre asıl mesele, üç liderin hangi konularda uzlaştığından ziyade, dünyanın geleceğine ilişkin nasıl bir mesaj verdikleridir.

BM Yapısı Reforme Edilmeli ama Nasıl

Zirvenin en dikkat çekici başlıklarından biri Birleşmiş Milletler'in reforme edilmesi gerektiğine yönelik ortak değerlendirme oldu. Üç lider, BM'nin küresel sorunlara daha etkin cevap verebilmesi için değişime ihtiyaç duyduğunu ifade etti.

Nükleer güvenlik, enerji arzı ve uluslararası hukuk da görüşmenin önemli başlıkları arasındaydı.

Özellikle nükleer savaşın kazananı olmayacağı ve böyle bir savaşın hiçbir zaman yaşanmaması gerektiği yönündeki vurgu önemliydi. Dünyanın üç büyük nükleer gücünün aynı masada nükleer riskleri azaltma konusunda diyalog arayışına girmesi elbette olumlu bir gelişmedir.

Ancak burada sormamız gereken bir soru var:

Birleşmiş Milletler'in mevcut yapısı gerçekten adaleti sağlayamadığı için mi eleştiriliyor, yoksa bu ülkeler kendi çıkarlarına daha uygun bir uluslararası sistem mi istiyor

Ancak dünya yalnızca Amerika, Çin ve Rusya'dan ibaret değildir. Afrika'nın, Asya'nın, Latin Amerika'nın ve İslam dünyasının da geleceğe ilişkin söz söyleme hakkı vardır.

Adil bir dünya düzeni, üç galip/büyük devletin kendi aralarında dünyayı paylaşarak sağlanamayacağı gerçeğini, 1945'te Yalta'da kurulan düzen hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde bizlere göstermedi mi Orada İngiltere vardı, burada yerine Çin konumlandı. Bu durum aynı zamanda Avrupa'ya karşı bir mesaj mıydı bunu da zaman içinde göreceğiz.

Zirvenin En Kazançlı İsmi Putin mi

Ukrayna savaşı sonrasında Batı dünyasıyla ilişkileri ciddi biçimde bozulan ve uluslararası alanda diplomatik baskıyla karşı karşıya kalan Putin, dünyanın en güçlü iki ülkesinin liderleriyle aynı masada oturarak önemli bir görüntü verdi.

Bu görüşme, Rusya'nın uluslararası sistemden dışlanamayacağını gösteren sembolik bir gelişme olarak değerlendirilebilir.

Şi Cinping ise ev sahipliği yaparak Çin'in küresel diplomasi merkezlerinden biri hâline geldiğini gösterdi. Özellikle Şençjen gibi teknoloji ve inovasyon alanında öne çıkan bir şehrin tercih edilmesi, Çin'in yalnızca ekonomik değil, teknolojik ve siyasi gücünü de sergileme arzusunu ortaya koyuyor.

Trump açısından ise zirvenin en önemli sonucu, dünyanın üç büyük nükleer gücünü aynı masa etrafında buluşturabilmek oldu.

Ancak bu buluşmadan Ukrayna ve İran savaşlarını sona erdirecek, Tayvan sorununu çözecek veya ticaret savaşlarını bitirecek somut kararlar çıkmadı ama bundan sonra bu bölgeleri ve konuları daha da yakın takip etmek gerekir. Bu görüşmenin bu başlıklarla ilgili mutlaka sonuçları olacaktır.

Masadaki Protokol, Masanın Altındaki Hesaplar

Zirvenin diplomatik ayrıntıları da dikkat çekiciydi.

Şi Cinping'in Trump'ı havaalanında şahsen karşılaması, Putin'in ise daha alt düzeyde bir protokol temsilcisi tarafından karşılanması, diplomatik çevrelerde farklı yorumlara neden oldu.