NATO Ankara Zirvesi, çok katmanlı bir zirve oldu ve yine katmanlı sonuçlar doğurdu.

İTTİFAK VE ASKERİ KATMAN

Birlik görüntüsü: Özellikle Avrupalı müttefiklerin birinci hedefi, ABD'nin Avrupalı müttefiklerle bağının yeniden teyit edilmesini istiyorlardı. Trump bunu baltalamak için elinden geleni yaptıysa da, en azından sonuç bildirisinde teyit edildi.

'Avrupalı NATO': Beyin ölümü ve Avrupa NATO'su tartışmalarına, "daha güçlü bir NATO'da daha güçlü bir Avrupa" ifadesiyle bir virgül konuldu. Ama "ABD ile birlikte" ifadesi de eklenerek...

Savunma bütçesi: Genel Sekreter Mark Rutte'nin, ABD Başkanı Donald Trump'ı NATO bağlarını güçlendirmeye ikna etmek için çabaladığı bir konuydu; büyük ölçüde başardı.

Rusya: NATO'nun varlık nedeni olan "Rusya'yı Avrupa dışında bırakmak" daha önce teyit edilmişti, bu zirvede de Rusya'ya belirgin mesaj verildi, Ukrayna'nın savunmasına destek de "ABD Patriot savunma füzele tesisleri kurulması" kararı ile güçlendirildi.

İran: Bir tehdit olarak değil ama "asla nükleer silaha sahip olmaması" kaydıyla bildiriye girdi.

Türkiye: Bildirinin 2 ve 3. maddeleri Türkiye için önemliydi. İkinci maddede; "Müttefikler arasında savunma ticareti engellerini ortadan kaldırmak" ifadesi ve savunma sanayi işbirliğini en üst düzeye çıkarmak vurgusu yapıldı.

Bu, Türkiye'nin müttefikleri tarafından uygulanan açık ve örtülü ambargo ve kısıtlamalara karşı istediği bir açıklamaydı. Bunlar uygulamada kaldırılsa bile ABD'nin CAATSA yaptırımları gibi bazı 'resmi' pürüzleri gidermek gerekiyor.

3. maddede de, yeni yatırımların yöneleceği alanlar, ürünler belirtildi. Bunlar Türkiye'nin son yıllarda hızlı geliştirdiği kabiliyetleri tarif ediyor: "Konvansiyonel ve füze savunma yetenekleri, derin hassas vuruş, entegre hava ve füze savunması, insansız sistemler, en son teknolojiler ve istihbarat kabiliyetleri..."

SANAYİ KATMANI

Fuar özelliği: Üçüncü madde aynı zamanda sanayi katmanını da oluşturuyor. Ayrıca, Savunma Sanayi Başkanlığı (SSB) tarafından Savunma Sanayi Forumu düzenlendi; TAİ tesislerinde Türk savunma ürünlerinin tanıtımı yapıldı; Hürjet, Hürkuş jetleri ile Atak ve Gökbey helikopterleri, Akıncı, Aksungur, Anka-3 ve Bayraktar TB-3 insansız hava araçları gösteri uçuşları yaptı.

Sanayi Giriş Kapısı: NATO ayrıca, savunma şirketleri için yeni bir kapı da açtı. Gizlilik derecesi olmayan projeler ve ihtiyaçlar için, 'NATO Sanayi Giriş Kapısı' adıyla, çağrı ve duyurular yapacak, şirketler buradan doğrudan başvuru yapabilecek. Bu yöntem, SSB'nin yerli savunma şirketleri için uzun süredir uyguladığı bir yöntemdi.

İKİLİ İLİŞKİLER KATMANI

Türkiye-ABD: ABD Başkanı Trump'ın ziyareti aynı zamanda bir resmi ziyaret kapsamındaydı. İlişkilerin fiilen ve liderler düzeyinde normalleştiği teyit edildi. Bunu resmileştirecek F-35 uçaklarının teslimi, üretim programına dönüş ve zorunlu olarak CAATSA yaptırımlarının kaldırılması aşamasına geçildi. Beklentim, uzun sürmeyeceği yönünde...

Türkiye-İngiltere: İngiltere ile uzun süredir güçlenen stratejik ilişkiler, 23 Nisan 2026 gibi sembolik bir tarihte Londra'da imzalanan Stratejik Ortaklık Çerçeve Belgesi'nden sonra, Güvenlik ve Savunma Ortaklığı Belgesi ile derinleştirildi.

Türkiye-AB: AB üyesi NATO müttefikleri ile her düzeydeki görüşmelerde, "AB'nin NATO'dan ayrı bir güvenlik katmanı oluşturmaması, NATO ile rekabet eder durumun oluşmaması" vurgusu yapıldı, Türkiye ile NATO bağlamındaki ilişkilerin, 'AB bağlamı' ile zedelenmemesi, aksine NATO bağlamındaki güçlü ilişkilerin AB süreçlerini de desteklemesi beklentisi dile getirildi. Bu bağlamda, Türkiye'nin AB üyesi İtalya ve İspanya ile askeri, ekonomik ve siyasi ilişkileri örnek gösterildi.

'SİVİL' KATMAN

Emine Erdoğan'ın, NATO liderlerinin eşleriyle düzenlediği etkinlikler, alışılageldik zirve ağırlamalarının ötesindeydi. Hanımefendi'nin, Türkiye'nin dünyaya armağanı olan çevre kirliliği tehdidine karşı 'Sıfır Atık' projesinin de lideri olarak böylesi bir farkı ortaya koyması sürpriz olmadı. Üç kıtadan beslenen binlerce yıllık Türk kültüründen süzülen mutfak, sanat ve tasarım örnekleriyle ağırlanan lider eşleri, Hanımefendi'nin günün ve geleceğin sorunu olarak gündeme taşıdığı 'çocukların dijital kirlilikten ve tehditlerden korunması' projesini tartıştılar.