ABD Başkanı Donald Trump, NATO Ankara Zirvesi öncesi, "Türkiye KAAN savaş uçakları için F110 jet motorları ve F-35 savaş uçaklarını geri istiyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan için bir hediye paketiyle mi gidiyorsunuz" sorusuna cevap verirken, "Sanırım öyle. Muhtemelen onu çok mutlu edecek bir şeyler yapacağım" dedi.
Trump, jet motoru ve F-35 ifadelerini kullanmadı ama soruyu da düzeltmedi, sahiplendi.
Hemen ertesi gün de Beyaz Saray, 'motor satışını' onaylaması için Kongre'ye bildirimde bulundu ve "Trump yönetiminin Kongre'de olası engelleri aşmak için gerekirse özel yetki kullanacağını" basına sızdırdı.
Bu, Trump'ın 'çok büyük bir çaba sarf ettiği' mesajı olarak ABD medyasında büyütüldü, bizde de büyük ölçüde böyle değerlendirildi.
Yanlış değil, Türkiye de bunu istiyordu, hal yoluna girdi.
Ama rahatsız eden bir şey var.

***

İngilizcede bir deyim var: Low-hanging fruit/alçak daldaki meyve...
İkili ilişkilerde, devletler, kurumlar, şirketler ya da kişiler arasında olsun, zahmetli, zor, karmaşık işler arasında en kolayını seçerek başlamak anlamında da kullanılır. Böylece güven ve motivasyon sağlanır, sonraki zorlukların aşılması kolaylaşır.
Ama farklı iki kullanım alanı daha vardır:
Asıl konuyu ertelemek, baskıyı azaltmak için 'ağza bir parmak bal çalma' kabilinden bir adımı 'büyük' göstermeyi de ifade eder. Bunun için de bir deyim var; Giving crumbs and calling it a feast/Kırıntı verip buna ziyafet demek!
Mecbur kalınan, iki tarafın da çıkarına olan ya da karşı tarafın hakkı olan bir şeyi 'büyük fedakarlık' gibi sunarak, muhatapta borçluluk duygusu yaratmak, fedakarlık, iyilik sırasını onun tarafına geçirmek için de kullanılır.

***

ABD ile askeri ilişkilerin tamirinde 'kolaydan başlamak' doğru bir yol.
Ancak kolay olanla 'yetinmeye razı olmak' doğru değil.
Zira, Türkiye'yi F-35 projesinden dışlayan, savaş uçağı ve ekipman ambargosu koyan kararı da, "ABD'nin hasımlarıyla yaptırımlar yolu ile mücadele (CAATSA)" yasasına dayalı olarak Trump almıştı.
Şimdi, parası ödenerek 'motor' satışını sağlamak sadece 'en kolay adım' olarak kalamaz, asıl sorunu çözecek 'kolaylaştırıcı adım' olursa anlamlı olur.

***

Beyaz Saray'dan yapılan açıklama, 'fedakarlık' sızdırması ve ABD medyasının bunu sunum biçimi, uluslararası ilişkilerde 'stratejik taviz yönetimi' diye bilinen bir taktiğe işaret ediyor.
Beyaz Saray, kapsamı daraltmaya çalışmış.
Trump'ın, Erdoğan'ı 'çok mutlu edecek' derken, sadece jet motorunu kastettiğini sanmıyorum.
Çünkü soru sadece 'KAAN için test motorlarını' değil, F-35'leri de kapsıyor ve Trump bu ayrımı yapmadan cevap verdi.
Türkiye'nin F-35 programına geri dönmesi ise CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasını gerektirir.
ABD Başkanı 'NATO müttefiki' olarak Ankara'ya gelecek ama ABD hala Türkiye'yi 'hasım' kapsamında tutacak!
Ayrıca, ABD ile Türkiye arasında, "Türkiye'nin yeni bölgesel (Avrupa/Asya/Ortadoğu) konumu"na dair güçlü bir uzlaşma var gibi görünüyor. Böylesi bir uzlaşma 'hasım' imasını bile kaldırmaz.
Hem Trump, birkaç yüz milyonluk satışla yetinecek biri de değil, milyarlık F-35 projesi dururken...
Ve Kongre'yi zorlamak söz konusu olacaksa, bunu daha anlamlı bir çıkar için yapmak daha Trump tarzı bir şey olur.
Tabii, gelene kadar 'her şeyi birden vermeyelim' bürokrasisi ya da Türkiye karşıtı lobi aksine ikna etmezse...'Yenikapı ruhu'na davetBaşkan Erdoğan, geçen hafta, "Tekrar bir Yenikapı ruhu aranıyorsa, bunun zemini Terörsüz Türkiye sürecidir" dedi; FETÖ darbe girişimi sonrası Yenikapı'da oluşan siyasi dayanışmaya işaret ederek.
O dayanışmanın taraflarından biri CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'ydu. Hemen sonra, FETÖ ajanlarına uyup FETÖ ile mücadeleye