ABD Ara Seçimlerinin Galibi Tahran mı

ABD seçimleri Demokratların açık zaferiyle sona erdi. İki ay sonra Temsilciler Meclisi ve Senato'da Demokratların ağırlıkta olduğu bir Kongre göreceğiz. Seçimin bu şekilde sonuçlanmasının en önemli sebebi şüphesiz ki İran'a karşı ABD/İsrail'in başlattığı savaştı. Zira bu savaş sıradan bir dış politika dosyası olmasının ötesinde ABD vatandaşlarının benzin istasyonlarına her uğradıklarında hissettikleri doğrudan ekonomik sonuçlar doğurmuştu. Geleneksel olarak dış politika meselelerini sandığa yansıtmadığı söylenen Amerikan seçmeni, Trump'ın bu yanlış dış politika kararının faturasını sandıkta kesmekte tereddüt etmedi. Bu durum Başkan Yardımcısı Vance tarafından açık yüreklilikle ifade edilirken Başkan Trump siyasi sonuçlarına katlanmak pahasına "yine olsa yine yaparım" şeklinde konuştu.

Demokrat adaylar, İran savaşını eleştiren, rejim değişikliği siyasetini onaylamayan ve ABD'nin kaynaklarının İsrail'e aktarılmasının, Ortadoğu'da savaşların ve soykırımın finanse edilmesinin yanlış olduğunu savunan bir söylemle seçmenin karşısına çıktılar. Seçmen bu mesajı satın aldı. ABD dış politikasının kendi cebine nasıl yansıdığından hareketle kararını verdi ve sandığa yansıttı. Şüphesiz ki, Amerikan siyaseti açısından bu sonuçlar ilgi çekici bir yapısal dönüşümün de habercisi. İsrail karşıtı siyasi akımlar ABD'de güçlenmeye başladılar. Ancak yalnızca ABD değil, İran da bu seçim sonuçlarını yakından takip etti. Zira hem seçim sonuçlarında İran Savaşının payı yüksekti hem de savaşın nasıl şekilleneceğini de seçim sonuçları etkileyecekti.

İran'da muhafazakar ya da reformist ayrımı gözetmeksizin siyasetçiler seçim sonuçlarını kendi zaferleri olarak sahiplenen bir söylemi paylaştı. Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ve Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızayi, aynı söylemde buluştu. İran'ın direncinin ve ABD'ye karşı koyma gücünün, seçim sonuçlarını belirlediğini söylediler. Amerikalı seçmenin "Savaşa hayır" dediğini ileri sürdüler. Aynı şekilde reformist basın da benzer bir söylemi okuyucularına aktardı.

Bundan sonra savaşın devam edip etmeyeceği, "ne savaş ne barış" halinin ne kadar süreceği ve bir anlaşmaya ulaşılıp ulaşılmayacağı, tamamen tarafların bu seçim sonuçlarını nasıl çerçevelediklerine göre belirlenecek. Seçim sonuçları, iki ihtimal için de farklı alt senaryolarla karar alıcılara seçenekler sunuyor.

İran, Trump'ın kaybettiği seçim sonuçlarını kendi zaferi olarak sunmaya devam edecek. Ancak devamında ABD ile müzakerelerde nasıl bir yol tercih edeceği tamamen içeride hangi yaklaşıma sahip olanların galebe çalacağına bağlı. Reformist/ılımlı olarak tabir edilen ve ABD ile hemen anlaşmak isteyenler mi yoksa Devrim Muhafızları Ordusu komutanları başta olmak üzere ABD'ye daha fazla bedel ödetip İran'ı daha avantajlı kılacak bir anlaşmayı savunanlar mı Burada asıl belirleyici husus, İran'ın Trump'ın seçim mağlubiyetini ABD'nin askeri tercihinin belirleyicisi olarak kabul etmesi. Bu mantık, İran'ın dönemsel avantajlara yaslanarak kozunu fazla zorlaması ve nihayetinde evdeki bulgurdan olmasıyla sonuçlanabilir. Objektif bir gözle değerlendirildiğinde, İran'ın Hürmüz üzerindeki tek taraflı kontrol iddiası gibi kimsenin onaylamadığı ve onaylamasının mümkün olmadığı bir şarttan geri adım atmasının siyasi maliyeti azaldı. Zira İran, neticede ABD'de bir zafer kazanmış görünüyor.

Öte yandan Dini Lider Mücteba Hamaney'in 4 Kasım ABD Büyükelçiliği Baskını yıldönümü sebebiyle yayınladığı mesaj, İran'ın katı tutumunu devam ettireceğinin habercisi gibiydi. Eğer İran tutumunda esneme ve yumuşama göstermezse bu Trump'ın da seçeneklerini daraltacak. Netanyahu'nun Trump üzerindeki baskıları için de elverişli bir zemin oluşmuş olacak.