ABD ve Rusya liderlerinin Çin'de gerçekleştirdiği zirve dünya tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor. Çünkü üç ülkenin liderleri tarihte ilk defa aynı masada buluştu.
Dünyanın binlerce yıllık tarihinde bunun neden bir ilk olduğunu anlamak için Çin imparatorlarının kendilerini "göklerin oğlu" kabul ettiklerini ve ülke dışına çıkmadıklarını hatırlamak yeterli. ABD tarihinde görevdeyken yurtdışına çıkan ilk başkan ise 1906 yılında Theodore Roosevelt olmuştu. Nitekim 20. yüzyıla kadar devlet liderlerinin başka ülkeleri ziyaret etmesi oldukça istisnai bir durumdu.
İkinci Dünya Savaşı'nda aynı cephede yer alan bu üç ülkenin liderleri, savaş sonrasında da hiçbir zaman aynı masa etrafında buluşmamıştı. Bu yönüyle Shenzhen Zirvesi'nde gerçekten tarihte bir ilk yaşandı.
"Üçüncü Dünya Savaşı çıkar mı" sorusunun ciddi olarak tartışıldığı günümüzde dünyanın bu üç büyük nükleer gücü birbirleriyle savaşmadıkça "çıkmaz" diyebiliriz.
Aslında zirveden çıkan sonuç bildirisi de bu gerçeği ortaya koyuyor. Putin, Trump ve Xi Jinping'in imza attıkları bildiride nükleer silahların sınırlandırılması, başka ülkelerin bu silahlara erişiminin engellenmesi, petrol arzının artırılması ve BM'nin yapısında reform yapılması kararlaştırıldı.
Yani küresel ölçekte bir savaşa kapı kapanmış gibi görünüyor.
Ancak ortak bildiride öyle bir madde var ki, aslında bu durum dünyayı ateşe veren bu üç ülkenin işledikleri suçları el birliğiyle gömmekte ne kadar mahir olduklarını gösteriyor.
Bu madde, üç ülkenin devlet görevlilerinin dokunulmazlıklarına riayet edilmesini ve UCM ile Adalet Divanı gibi uluslararası yargı kurumlarının yetkilerinin sınırlandırılmasını öngörüyor.
Böylece ABD'nin Irak, Afganistan, Vietnam ve Filistin'de; Rusya'nın Ukrayna, Kuzey Kafkasya ve Kırım'da; Çin'in ise Doğu Türkistan'da işlediği cinayetler bu ülkeler tarafından birbirlerine karşı bir koz olarak kullanılmayacak.
Belli ki ABD'nin müttefiki İsrail'in UCM tarafından yargılanması ve Çin'in müttefiki Myanmar'ın Uluslararası Adalet Divanı tarafından soykırım suçundan mahkûm edilmesi bu ülkeleri oldukça rahatsız etmiş.
Bildiri bununla da yetinmiyor; BM'de reform yapmayı da taahhüt ediyor. Fakat ciddi bir farkla.

3