ABD seçmeni, Trumpizme geçen hafta kırmızı kart çıkardı. Aşırı sağ popülizmin, otoriterliğe yöneliş dalgalarının dünya tarihi boyunca sık sık kendine alan bulduğu düşünülürse Trumpizmin de bir anda ortadan kalkacağını söylemek pek gerçekçi değil. Temsil ettiği alanı boş bırakmayacak bir kitle ve yancıları dünya genelinde hep oldu, olacak. Ancak bu yenilgi demokrasinin akıbetinin sorgulandığı, yönetimsel krizlerin yaşandığı öngörülemez çağda neden-sonuç ilişkisi açısından önemli.

Nedenlerin büyük kısmı sadece ABD için değil küresel çapta benzer şekilde halkların isyanlarına neden olan sorunlar: Yaşam koşullarının ağırlaşması, ülke kaynaklarının adil, akılcı kullanılmaması, servetin küçük bir kesimde toplanması, eğitim/sağlık/barınmaya yönelik krizler, eşitlik-adalet konusundaki aşınma, liyakatsizlik, nepotizm, yolsuzluk, muhalefete baskı, iktidara yandaş-çıkarcı çember derken özetinde demokratik temel ilkelerden uzaklaşma... Devamla, halktan kopuş, sosyal devlet kavramının içinin boşaltılması...

İFTE STANDART 'DEMOKRASİ'

ABD seçmeninin çoğu, İran'la savaşa; kıyımcı İsrail'e karşı koşulsuz desteğe, kaynakların dış savaşlara aktarılmasına, artan yaşam maliyetine, ağır insani krizlere ve toplumda farklı inançlar arasında artan gerilime itiraz etti. Sonuç: Yönetime yönelen öfke. Komşusu Kanada dahil olmak üzere dünyanın pek çok ülkesiyle ilişkilerin krizli hale gelmesinden, kutuplaştırıcı söylemlerden yorulunduğu yorumları da dikkat çekici.

ABD'deki sonuçlar kimilerince ilerici, sosyalist görüşlerin kazanımı olarak da değerlendiriliyor. Demokratların demokrasiye ve anayasaya sahip çıkma vurgusu kuşkusuz önemli. Ancak iç siyasetteki yansımalara karşın dış politikada Washington'ın "Demokrasi götürüyoruz" kılıfı altında dünyanın farklı bölgelerine savaş-çatışma götüren silah sanayisinin çarkını döndüren emperyalist, vahşi kapitalizm odaklı siyasetinin sona ereceğini düşünmek fazlasıyla iyimserlik olsa gerek.

FON VURGUNU

Diyebilirsiniz ki ülke yangın yeri, biz günlerdir ABD seçimlerini konuşuyoruz. Ama "küresel bir köyde" yaşadığımız ortada. Yurttaşların sorunları benzer. Avrupa dahil adalet isyanı dalga dalga yayılırken gençlerin umutsuzluğu, yapay zekânın kontrolsüzce ilerleyişi, teknoloji devlerinin karlarıyla birlikte istihdam ve toplumsal refah konusundaki bilinmezlik, demokrasideki aşınmalar kaygıların merkezinde.

Ülkemizde de durum farklı değil. Ağır ekonomik kriz, muhalefete, gerçeklerin peşindeki gazetecilere baskı, hapis yolları, kutuplaştırıcı dil, güçler ayrılığındaki aşınma... İktidarın önemli isimlerine kadar uzanan fon vurgunu, hâlâ tümüyle açıklanmayan vurguncu listesi... İktidar gündem değiştirmeye çalışsa da kendi seçmeni dahil "Hesap verilsin" çağrıları yükseliyor. "Şebekenin" sadece altı, ortası değil en tepesi kim sorusu yanıt bekliyor.