Sivas'ta 15 yıldır gıda sektöründe faaliyet gösteren Selahattin Yabalı'nın lahmacunu 50 TL'den sattığı için 'çok ucuz satıyor" gerekçesiyle defalarca CİMER'e şikâyet edilmesi haber olmuştu.
Ticaret Müdürlüğü'nün yaptığı son denetimde Yabalı'nın işletmesinde herhangi bir uygunsuzluk tespit edilmedi.
Tek bir lahmacunun ortalama fiyatı çoğu yerde 130 ila 180 TL arasında. Gözde mekânlarda bu fiyat 300 TL ve daha üstüne çıkabiliyor!
Peki, bir lahmacunu 50 TL'ye satarak kâr elde edilir mi
Öncelikle işyerinin Yabalı'ya ait olması ve kira ödememesi önemli bir avantaj olduğunu belirteyim ama bir lahmacuna 50 TL fiyat, çok ucuz!
Ancak Yabalı'nın işletmesine yapılan denetimde 50 TL'ye satılan lahmacunun kaliteli ve ekonomik bir ürün olduğu ortaya çıktı.
Peki, bu nasıl oluyor diye yapay zekâya sordum.
Aldığım yanıt şöyle:

Standart bir lahmacun harcı (yaklaşık 100-110 gram iç harç + 50 gram hamur) için ortalama malzeme giderleri şu şekildedir:
■ Kıyma (%20-30 yağlı dana/kuzu karışımı yaklaşık:
30-35 gr): ~12.00 TL.
■ Sebze ve baharat (Domates, biber, soğan, maydanoz, salça, sarımsak): ~3.50 TL.
■ Hamur (Un, maya, su, tuz - yaklaşık. 50 gr): ~1.00 TL
■ Odun / Gaz Gideri (Fırın pişirme maliyeti): ~1.50 TL
■ Yan Ürünler (Yeşillik, limon, sarma kâğıdı/kutusu): ~3.00 TL
■ Toplam Net Malzeme Maliyeti: ~21.00 TL.
Bir dükkânın sadece malzeme olarak dönmesi imkânsızdır. Kira, personel maaşları, SGK, elektrik, su, muhasebe ve vergiler gibi sabit giderlerin de lahmacun başına paylaştırılması gerekir.

MALİYET 40 TL
Buradaki en büyük kırılma noktası günlük satış âdetidir.
Düşük Hacimli İşletme (Günde 150- 200 lahmacun): Sabit giderler (kira, usta maaşı vb.) az sayıda ürüne bölündüğü için lahmacun başına düşen işletme maliyeti 15.00 - 20.00 TL bulur.
Yüksek Hacimli İşletme (Günde 1000+ lahmacun - Sivas'taki örnek gibi): Sabit giderler binlerce ürüne bölündüğü için lahmacun başına düşen işletme maliyeti 5.00 - 7.00 TL seviyelerine kadar geriler.
Sivas'taki gibi standart bir mahalle işletmesinde bir lahmacun için malzeme maliyeti 22 TL, işletme gideri 18 TL.
Net amorti maliyet: 40 TL.
Yüzde 20 kar payı da eklerseniz bir lahmacun 48 TL yapıyor.
Yapay zekâya Sivas'taki işletmenin kira ödemediği bilgisini vermemiştim.
Yani Yabalı, bir lahmacundan yüzde 20'nin üzerinde kâr elde ediyor!
Hesap kitap ortada bir lahmacunun işletme giderleri dahil net maliyeti 40 TL!
Bu hesap birçok ürün için geçerli. Dışarıda yarım ekmek arası köfte, döner, sucuk vs. yediğinizde içecek hariç 400- 500 TL ödüyorsunuz!
Hep yazıyorum yeme içme sektöründe devasa bir fahiş fiyat politikası var! Enflasyon ise müthiş karın bahanesi oluyor!

***

FUTBOLDA GEÇMİŞ VE ŞİMDİ
BBC'de yayınlanan bir araştırmada, 1970 Dünya Kupası'nda Brezilya'nın sağ beki Carlos Alberto'nun topu 30 saniye içerisinde sekiz İtalyan oyuncunun arasında dolaştırarak takımı adına attığı dördüncü muhteşem golü günümüz futboluyla karşılaştırılıyor.
Bu golden 50 yıl sonra, Arjantinli Angel Di Maria'nın 2022 finalinde Fransa'ya karşı yaptığı benzer yedi paslık manevra sadece 12 saniye sürdüğü belirtiliyor.
Prof. Dr. Orlando Laitano'ya göre o dönemki Brezilya takımı zamanda yolculuk yapabilseydi, hareketleri muhtemelen modern rakipler tarafından engellenirdi.
Bunun nedeni günümüzde futbolun geçmişe göre inanılmaz hızlanması.
Her santimetre için verilen amansız savaş!

1970'lerin futbolcu vücut yapıları ile 2020'ler karşılaştırıldığında fiziksel fark daha net ortaya çıkıyor.
70'lerde futbolcuların ortalama boyu 1.77. Daha tıknaz yapıya sahipler. Günümüz fitness endeksine göre de altta kalıyorlar. O yıllarda futbolcu hızlarının saate 30 km'nin üstüne çıkması nadiren gerçekleşiyor.
2020'lerde ise futbolcu boy ortalaması 1.81. Daha ince, uzun bacaklılar ve eskiye göre daha hızlı koşuyorlar.