İspanya'nın Kuzey Afrika'daki özerk kenti Ceuta tam anlamıyla mülteci akınına sahne oldu. 85 bin nüfuslu şehre resmi rakamlara göre 24 saat içinde 49 bini aşkın Faslı hem karadan hem denizden girdi. En az 19 kişi boğuldu, bazı haberlerde bu sayı 34'e kadar çıkıyor.
Küçücük şehirde bir anda bu kadar insan toplanınca barınma yerleri tıkandı, sokaklar doldu, yerel yönetim "mutlak kaos" dedi. İspanya hemen ordu ve ek polis gönderdi, Başbakan Pedro Sanchez de bizzat Ceuta'ya gitti.
Öfkeli ve kaygılı İspanyollar sokakta.
İspanya Yüksek Mahkemesi'nin bir süre önce aldığı, denizde yakalanan göçmenlerin özet iade (hızlı sınır dışı) usulüyle geri gönderilmesini engelleyen kararı yerden yere vuruluyor.
İki ülke "Yakın işbirliği yapıyoruz" dese de bu kadar büyük bir geçişin Faslı yetkililerin sınırı gevşetmeden olması mümkün değil.
Ceuta ve Melilla, Avrupa Birliği'nin Afrika'yla olan tek kara sınırları. Fas bu toprakları tarihsel olarak kendi toprağı görüyor. Diplomatik kriz yaşadığında göçü baskı aracı olarak kullandığı da biliniyor. 2021'de benzer bir olayda 10 bin kişi geçmişti, bu sefer rakam neredeyse beş katına çıktı.
İşin içinde daha geniş bir tablo var. İspanya'nın son dönemde Cezayir'le ilişkilerini güçlendirmesi Fas'ı rahatsız etmiş olabilir. Bir de İsrail boyutu var. Madrid'in Gazze'de İsrail'i soykırımla suçlaması, iki ülke arasında büyükelçilerin karşılıklı çekildiği ağır bir krize yol açtı.
Netanyahu bunu açıkça "diplomatik savaş" diye niteledi. Bazı çevrelerde İspanya'nın "bedel ödeyeceği" yönünde uyarılar dolaştı. Bu gerginlik, Fas'ın İsrail'le Abraham Anlaşmaları üzerinden kurduğu yakın ilişkiyle birleşince Rabat'ın elini güçlendirdi.
ABD'nin Trump döneminde Batı Sahra konusunda Fas'ı desteklemesi ve İsrail'le normalleşme de eklenince, Fas İspanya'ya karşı göç kartını daha rahat oynayabilecek bir konuma geldi.
Sonuçta Tel Aviv ve Madrid arasındaki diplomatik savaşın Fas'ın manevra alanını genişlettiği ve İspanya'yı zayıf düşürdüğü ortada.
Amerika'dan da net ve sert tepki geldi. Trump yönetimi, İspanya'nın sol hükümetini aşırı solcu ve küreselci politikalar yüzünden eleştirdi. Beyaz Saray yetkilileri, Ceuta görüntülerini paylaştı.