Kuşak araştırmaları, Z'ler şöyle, Y'ler böyle, X'ler böyle şeklinde açıklanan teoriler ve veri okumaları, kimileri için sadece büyük şirketlerin marketing erbabının alanına girer, ve zaten bu zevatın icadıdır. Bu anlayışa göre kuşaklar arasında dişe dokunur karakteristik farklar ve kuşağın tamamen kendisine has davranış biçimleri yoktur. İnsan özünde aynıdır, değişen, ekonomik, politik ve sosyal şartlardır. Bu görüşe ne tam katılırım ne de tamamen karşısındayım.

Mesela insanların 50 yıl önceki otomobil kullanım alışkanlıkları ve tercihleriyle bugünkülerin farklı olmasının nedeni kuşak farkıyla değil zamanın ruhuyla, teknolojik gelişmenin günlük hayata yansımalarıyla, siyasette ve benzeri alanlarda değişimle açıklanabilir. X'ler şöyle Y'ler böyle derken sayılan farklar çoğu zaman kuşağa değil zamana özgü farklardır. Mesela, "X kuşağı arabasına bağlıdır, satın aldığı aracı ömür boyu kullanmak ister, Y'lerse duygusal bir bağ kurmaz, dört yılda bir değiştirirler" demek ve buradan bir karakter özelliği tarif etmek doğru değildir. Bu durum kuşak farkını değil zamanın gerçeklerinden doğan üretim ve pazarlama anlayışını anlatır. Bugün de ömür boyu kullanılacak, teknolojik açıdan eskimeyecek (teknoloji çok hızlı geliştiğinden bu mümkün değil pek), daha sağlam arabalar yapılsa insanlar dört yılda bir değiştirmezler. Buradaki davranış farkı talebe değil arza dair bir durumdur.

Müzik sektörüne dair araştırmalar yapan Luminate Intelligence'ın yaptığı son araştırma Z kuşağının, yani şu anda 20'lerinde olanların konser endüstrisini kökten değiştirdiğini ve büyüttüğünü ortaya koymuş. Araştırma ABD'de yapılmış, ancak bize genel anlamda bir fikir verebilir bu bakımdan üzerine biri iki laf etmeye değer. Buna göre Z'ler, babaları ya da büyük ağabeyleri olan Y'lerden ve onlardan önceki X'lerden daha fazla konsere gidiyormuş. Z'lerin aylık konser harcaması 101 dolarmış. Halbuki Y'lerde bu rakam 94'müş.

Y'lerin canlı müzik merakını açıklamak yerine bu rakamları vermekle yetiniyor araştırma, ben bunun nedenlerine dair kendi adıma bir açıklama getirmeye çalışayım.

Yeni kuşağın eskisine göre daha fazla konsere gitmesi konserlerin sayısının artmasıyla açıklanabilir. Daha çok sanatçı daha fazla mekânda daha fazla konser veriyor. Müzikte 2000'lerin başlarından itibaren yaşanan internet devriminin ve ardından gelen stream devriminin ardından kayıtlı müzik üzerinden elde edilen gelirlerin düşmesiyle konserler temel gelir kaynağı hâline geldi. Sanatçılar gelir elde etmek için eskisinden daha fazla konsere bağımlılar. Bununla birlikte, müzikte fiziksel formatların ortadan kalkıp yerini DSP üzerinden stream kültürünün alması dinleyicide bir boşluk yarattı. Dinlediği sanatçıyla eskiden CD, plak, kaset üzerinden geliştirdiği fiziksel bağ ortadan kalkınca bunun yerini alabilecek tek olgu konserlerdi. (Z kuşağı aynı zamanda 'super fan" denen kavramı da üretti. Süper hayranlar sanatçıların her konserine gideni çıkardıkları her albümü ve ürünü alan sadık kitleye deniyor ve bu kitle pek çok küçük çapta sanatçıya büyük destek anlamına geliyor).