Son dönemde, büyük alışveriş merkezlerinde çalışan ya da oralara hizmet üreten depo işçisi, kurye ve benzeri kesimlerin hareketlenmesi dikkatinizi çekiyor mu Aslında bu ve benzeri toplumsal kıpırdanmalar, ekonomi-politik alandaki yeni sınıfsal konumlanmaların da işaretlerini içinde taşıyor.

Bu bağlamda dünyada ve ülkemizde yaşanan ekonomik, sosyal ve siyasal gelişmeler, yeni bir ekonomi-politik değerlendirmeyi zorunlu kılıyor. ünkü zamanın ruhunu anlayabilmenin, toplumsal ve siyasal gelişmeleri doğru yorumlayıp analiz edebilmenin yolu buradan geçiyor.

SINIFSAL ÖZÜLME

Türkiye'de üretim ilişkileri değişiyor. Ücretli emeğin konumu farklılaşıyor. Kırsal kesimde çözülme yaşanırken özellikle genç nüfus kentlerde ve kent çeperlerinde yoğunlaşıyor. Toplumsal ve siyasal hareketlilik artıyor. Emek dünyasına yeni katılan kurye, AVM ve çağrı merkezi çalışanı, taşeron işçisi vb. toplumsal gruplar; "prekaryalaşma" olgusuna örnek oluşturuyorlar.

Öte yandan kırsaldaki ekonomik çöküş nedeniyle genç nüfus kentlere göçüp, yeni arayışlara yönelirken, tarımdaki nüfusun yaş düzeyi yükselmekte ve aynı zamanda tarımsal üretimden kopanlar birer "prekarya" haline gelmektedir. İngiliz iktisatçı Guy Standing'in ortaya attığı "prekarya" kavramı, belirsizliği ve güvencesizliği ifade etmektedir.

YENİ SINIFSAL KESİMLER

Ekonomik yaşama yeni katılan toplumsal kesimler içinde, ekonomideki konumları hızla büyüyüp yaygınlaşan hizmet sektörü emekçileri önemli bir yer tutuyor. Ekonomide yaşanan gelişmelere koşut olarak, bu kesimler hızla büyüyor ve toplumsal mücadelede çok daha etkin bir konum kazanıyorlar. Bu gelişmeyi de kısaca "yeni ücretlilerin-emekçilerin prekaryalaşması" olarak ifade etmek doğru olacaktır.

Bütün bu gelişmeler, toplumsal ve siyasal mücadele açısından yepyeni sorunları ama aynı zamanda yeni olanakları da beraberinde getiriyor. Emek ve demokrasi mücadelesinde saflar sıklaşıyor. Sol ve sosyal demokrat siyasetin, bütün bu yeni gelişmeleri derinliğine irdelemesi ve buradan yeni sonuçlar çıkarıp, yeni yol haritaları hazırlaması gerekiyor.

DİJİTAL İŞLİKLER

Bir başka dikkat çekmek istediğimiz konu, bilişimde-iletişimde-teknolojide ve üretimde yaşanan yeni gelişmelerdir. Bilimsel-teknolojik yenilikler ve değişimler, çalışma hayatını da doğrudan etkiliyor. Toplumsal yaşamda ve doğal olarak ekonomide yapay zekâ, robot teknolojisi, dijitalleşme gibi yeni olgular ortaya çıkıyor. Biz, yeni teknolojik-dijital gelişmelerin ortaya çıkardığı üretim alanlarını, kısaca "dijital işlikler" olarak tanımlıyoruz.

Bu meslekler ve işlikler, geleneksel üretim ilişkilerini de derinden sarsıyor. Geleneksel sanayi üretim ilişkilerinin gücü-ağırlığı giderek kayboluyor. Genel olarak emek dünyasında ve emeğin örgütlenme mücadelesinde "beyaz yakalılar" önem kazanıyor.