Kalabalığın galebeliği

Bundan yaklaşık bir asır önce İspanyol düşünür Ortega y Gasset, kitlelerin sosyal iktidarı ele geçirmesinden şikayet ediyordu. Kitleselleşme eğilimlerinin en popüler olduğu dönemde Gasset'in Kitlelerin İsyanı olarak ifade ettiği şey, kitlenin topluma ve kamu hayatına hükmetmesiydi. Bunu tipik bir jakoben tavır olarak görmemeliyiz. Zira jakobenler halkı "aydınlatmayı", onu belli bir ideal doğrultusunda dönüştürmeyi amaçlıyorlardı. Gasset'in ise böyle bir derdi yok.

Gasset'in seçkinciliği halk düşmanlığı ya da sınıfsal ayrımcılıkla da örtüşmüyor. "Vasat insan" derken sınıfsal bir durumu, yani işçi sınıfını kastetmiyor. Onun "başkalarından beklediğinden fazlasını kendisinden bekleyen kişi" olarak betimlediği seçkin insanın her ekonomik sınıfa mensup olması mümkün.

Vasat insan ile seçkin insan arasındaki fark, kişinin kendisine bakışında, kendi varlığından ne talep ettiğinde ortaya çıkıyor. Mesele, insanın kendisini bir sorumluluk ve mükellefiyet içinde görmesi ya da hiçbir sınır ve ölçü tanımaksızın kendisini yeterli bulmasıdır. Vasatlık, insanın kalabalığa ait olmayı sorun olarak görmemesidir.

Gasset'in dünyanın içine düştüğü bunalımın sebebi ve geleceğin tehlikesi olarak gördüğü şey, niceliğin niteliği belirlemesiydi. Haklı da çıktı. Günümüzde belki de tarihte hiç olmadığı kadar hoyrat bir şekilde vasatlığın dayatılmasıyla muhatabız. Bunun en güçlü mecrası da tam olarak adına sosyal medya denilen yer. Orada kitlenin hegemonyası yaşanıyor. Niteliksiz ama nicelikli yığın, toplumu, gündemi ve kamu hayatını belirliyor.