TL'nin "her gün" değerlendiği "mevcut ekonomi politikaları" ilelebet sürdürülemez.

Çünkü ihracatı cezalandıran ve ithalatçıyı ödüllendiren bir ekonominin kan kaybından er ya da geç gücü tükenir ve muhakkak tökezler.

İhracatı cezalandırmak ithalatçıyı ödüllendirmek demek; daha az döviz geliri ve daha çok döviz giderine razı olmak demektir.

Peki aradaki fark nasıl kapanıyor

Sıcak para sahiplerine, carry trade yapanlara, riskli fakat yüksek faiz veren piyasalarda para kazanmayı meslek edinmiş yabancı finansçılara yüksek faizler vaat ederek.

Örnek: Avrupa'da 10 yıllık tahviller %2,7 ve Amerika'da%4,5 kazandırıyor.

Türkiye, yurtdışı yerleşiklere kısa vadelerde ve döviz cinsinden %15'leri aşan oranlarda kazanmayı vaat ediyor; bu vaade inananlar şimdiye kadar adeta garanti para kazandılar.

Eğer bir yabancı 30 Mayıs 2023 günü 100 milyon dolarını Türkiye'ye getirip Türk Lirası 1-3 ay vadeli mevduat hesaplarına yatırmış olsaydı; 3 yıl sonra bu 100 milyon dolar bugün 157 milyon dolar olacaktı.

Kaynak: TCMB, haftalık mevduat faiz oranları; TCMB döviz kurları.

Üç yılda yabancıların dolarına toplamda en az %57 faiz ödedik.

Yabancılar geldiler ve en küçük bir çalkantıda karlarını realize edip hemen çıktılar; yine geldiler yine kazandılar ve yine çıktılar; şimdiye kadar hem kalanlar, hem çıkanlar hem de girip çıkanlar kazandılar; dünyada, her durumda kazandıran başka bir ülke var mı

Halbuki devlet 3-10 yıl vadeli tahviller çıkarsa en çok %7'den üç yıllığına %21 faiz ödemiş olurdu; %57 değil.

Bu arada ihracatçılarımıza neler olmuş kısaca bakalım.

Bu üç yıllık dönemde Türkiye'de Tüketici Fiyat Enflasyonu (TÜFE) %314 artmış; bir diğer deyişle ihracatçıların giderleri %314 artmış diyebiliriz.

Bu üç yıllık dönemde dolar da 20,75 TL'den 45,82 TL'ye yükselmiş; yani %221 artmış.

2023 yılı Mayıs ayından önce ihracatçıların 100 TL gideri 314 TL'ye ve 100 TL geliri ve 221 TL'ye yükselmiş.

Denilebilir ki ihracatçıların bütün giderleri TÜFE'ye değil Üretici Fiyat Endeksine (ÜFE) de tabidir.

Olabilir; biz de bu durumda (TÜFE+ÜFE)/2 yaptığımızda giderler 314 TL'den 282 TL'ye düşüyor.

Özeti: İhracatçının geliri 100 TL'den 220 TL'ye yükselirken, gideri en az 100 TL'den 282 TL'ye yükselmiş.

Karlılığı buharlaşmış.

Yüksek işçilik gideri gerektiren konfeksiyon, ayakkabı ve mobilya gibi sektörlerde pek çok ihracatçı zararlara katlanamadığı için bu süreçte işlerini tasfiye etti.

Varsayalım ki işlerine hala devam eden ihracatçılar henüz zarar etmiyor.

Varsayalım ki ihracatçı eskiden %20 kazanıyordu ve şimdi kazancı %3'e düşmüş.

Akıbeti belli olmayan ve karlılığı düşen bir sektöre ihracatçı ilave yatırım yapar mı

Varsayalım ki verimliliği artırmak için yatırım yapma kararı aldı; yurt dışındaki rakiplerinin bulduğu maliyeti düşük ve vadesi uzun kredileri bulabilir mi

Peki döviz geliri artmayan bir ülke sürekli borçlanarak ve sıcak paracılara ömür boyu yüksek faiz vererek ekonomisini ayakta tutabilir mi

Yukarıdaki soruların cevapları biliniyor; biz henüz cevabı bilinmeyen sorular soralım.