ABD Başkanı Donald Trump ile in Halk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Şi Cinping'in zirvesi, Tukidides kapanının önünde yapıldı.

Nedir Tukidides kapanı ya da Tukidides tuzağı Antik Yunan tarihçi Thucydides, Atina ile Sparta arasında yaşanan Peloponez Savaşı'nın kaçınılmazlığını şu şekilde kaydetmişti: "Savaşı kaçınılmaz kılan şey, Sparta'nın yükselişi ve bunun Atina'da yarattığı korkuydu."

Siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler literatürüne giren Tukidides tuzağı/ kapanı kavramı, hegemon güçyükselen güç analizinde kullanılıyor.

Peki ABD ile in, Tukidides tuzağındaki gibi "kaçınılmaz durumla" mı karşı karşıyalar

Şİ Ü KEZ UYARDI

in Cumhurbaşkanı Şi Cinping, ABD liderlerini Tukidides tuzağı konusunda üç kez uyardı.

Şi ilkinde, 2015 yılındaki ABD ziyareti sırasında, "Dünyada Tukidides tuzağı diye bir şey olmadığını" söyledi.

İkincisinde, Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesinde ABD Başkanı Joe Biden ile görüşen in Cumhurbaşkanı Şi Cinping üç mesaj vermişti: 1) "Tukidides tuzağı" tarihsel olarak kaçınılmaz değil. 2) Yeni bir "Soğuk Savaş" yapılmamalı çünkü kazanılamaz. 3) in'i çevrelemek akılsızcadır, kabul edilemez ve başarısızlığa mahkûmdur.

Gerçi doğrudan Joe Biden'a söylenmişti ama zamanlaması açısından aynı zamanda az sonra Beyaz Saray'a oturacak olan Donald Trump'a da yapılan uyarıydı bu.

Nitekim üçüncüsünde Şi Cinping, bu yılın mayıs ayında in'e giden Trump'a doğrudan da o uyarıyı yaptı ve "in ile ABD, Tukidides tuzağından büyük güç ilişkilerinde yeni bir paradigma yaratabilir mi" diye sordu.

TUKİDİDES TUZAĞI KAINILMAZ DEĞİL

Ufuk Ötesi okurları anımsayacaktır. O ziyaret sonrası bu köşede yaptığım analizde, "Tukidides tuzağı kaçınılmaz değil" demiştim. Neye dayandırıyordum peki

Tukidides tuzağı, Batılı kodlara sahip ve hegemonik güç mücadelesi anlayışına dayanıyor. Bir ölçüde satranç gibi; rakibin şahı mutlaka ele geçirilmeli.

in ise Batılı kodlara sahip değil, hegemonya karşıtı, hegemonik güç mücadelesini reddediyor. Diplomasisine satranç yerine go oyunu anlayışı yansıyor; yani rakibin hareket alanını daraltmayı esas alıyor.

Buradan bakılınca in'in geçiş sürecini savaşsız sağlamayı başarabileceği görülüyor. in yönetimi, zamana yayıyor, hareket alanını daraltıyor ve ABD'yi savaşı tercih edemeyecek duruma mecbur etmeye çalışıyor.

İLİŞKİLERİN İYİLEŞTİĞİ ZİRVE

Aradan geçen birkaç aylık zaman, en azından şu aşamada, in'in ABD'yi Tukidides tuzağına düşmekten kurtarabildiğini gösteriyor. Zira Washington'da yapılan son zirvede "ilişkilerin iyileştiği" mesajı verildi.