İlişkilerinin en gerildiği süreçte, İran ile Suudi Arabistan, in'in başkenti Pekin'de 10 Mart 2023'te bir araya gelerek normalleşme kararı almıştı. in'in bu barışçı diplomatik başarısı ABD'yi çok rahatsız etmişti. ünkü sorun yoksa ABD'ye ihtiyaç da olmazdı. ABD bölgedeki varlığını gerekçelendirebilmek için gerekirse sorun yaratıyor ve karşıtlıklar oluşturuyordu.

ABD iki yıl sonra Haziran 2025'te İran'a saldırı başlattı ve artık Suudi Arabistan ile İran karşı karşıyalar. ABD Suudi Arabistan'daki üslerinden İran'a saldırıyor, İran da Suudi Arabistan topraklarındaki o üsleri vurarak ABD'ye yanıt veriyor.

Sadece iki yıldaki şu farklı iki örnek bile bölgemizin en önemli sorununun ABD emperyalizmi olduğunu göstermektedir. ABD sorun çıkarırken, karşıtlıklar üretirken, bölge ülkelerine sıra sıra saldırırken tersine in, problemlerin çözümüne arabuluculuk yapmaktadır.

Bu "Bölgenin dostu kim, düşmanı kim" temel sorusuna yanıt açısından kritik önemdedir. Bu, bölgesel güvenlik mimarisi inşa ederken sorulacak en temel sorudur.

HANGİ GÜVENLİK MİMARİSİ

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan üçlüsünün imzaladığı Mekke İttifakı Anlaşması'nı değerlendirdiği söyleşisinde şöyle dedi: "Avrupa ile Ortadoğu güvenlik mimarilerinin Türkiye üzerinden uzun vadede hatta orta vadede, uyumlaştırılması da mümkün." (AA, 8.8.2026)

Avrupa ile Ortadoğu güvenlik mimarilerini uyumlulaştırabilmenin olası olup olmaması bir yana, bağımsız Avrupa ya da Ortadoğu güvenlik mimarilerinden söz edebilir miyiz acaba ünkü ABD, Ukrayna ve İran krizleri üzerinden, her iki bölgenin güvenlik mimarilerini parçalayarak kendisiyle uyumlu olanı inşa etmeye çalışıyor.

ABD, Ukrayna krizi üzerinden Rusya'yı dışarıda bırakan bir Avrupa güvenlik mimarisini, İran'ı vurarak da İsrail merkezli bir Ortadoğu güvenlik mimarisini inşa etmeye çalışıyor.

Dolayısıyla Dışişleri Bakanı Fidan'ın uyumlulaştırma iddiasında bulunduğu Avrupa ve Ortadoğu güvenlik mimarileri, eğer Rusya ve İran içinde değilse zaten ABD sponsorlu güvenlik mimarileri olduğu anlamına gelir.

MEKKE PAKTI'NIN ROLÜ

Bölgemizin önümüzdeki dönem açısından en temel konusu şudur: ABD'yi dışarıda bırakan bir büyük bölgesel güvenlik mimarisi inşa edilebilecek mi, yoksa biri ABD'nin kontrolünde olan farklı güvenlik mimarileri mi olacak