in Devlet Başkanı Şi Cinping, 2 Eylül 2026'da Kahire'de Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es Sisi ile yaptığı görüşmede, Ortadoğu için kapsamlı bir "yeni güvenlik mimarisi" önerdi. in Dışişleri Bakanlığı bunu dört maddelik öneri olarak yayımladı:

1) Ortadoğu'nun güvenliğini bölge ülkeleri belirlemeli.

2) Sorunlar tek tek değil, bütünlüklü çözülmeli; Filistin merkezde tutulmalı.

3) Güvenliğin, ekonomik kalkınma temeli oluşturulmalı.

4) BM ve uluslararası hukuk merkezli bir sistem kurulmalı.

ABD'DEN BÖLGE ÜLKELERİNE KAYAN MİMARİ

Şi'nin önerisi, 2022 in-Arap Zirvesi'ndeki "ortak, kapsamlı, işbirliğine dayalı ve sürdürülebilir Ortadoğu güvenliği" önerisinin geliştirilmiş hali. Pekin, özetle Ortadoğu'da "ABD merkezli güvenlik düzeni" yerine "bölge ülkeleri merkezli ortak güvenlik düzeni" öneriyor.

Türkiye'nin Pakistan ve Suudi Arabistan'la yaptığı ortak savunma anlaşması ve bunun yeni üyelere açık bir Mekke Paktı olarak sunulması, tabii İran'a karşı olmaması şartıyla, in'in Ortadoğu için önerdiği yeni güvenlik mimarisiyle örtüşüyor. Buradaki temel sorun, Türkiye ve Suudi Arabistan'ın bu ittifakı, ABD'yle ittifaklarının tamamlayıcısı olarak sunmaları.

Toplamda ise ABD ile in'in Ortadoğu'ya yönelik güvenlik mimarisi yaklaşımları birbirine tamamen zıt durumda. Karşılaştıracak olursak:

İRAN VE İSRAİL'E YAKLAŞIM FARKI

1) Sistemin merkezi: ABD'ye göre ABD'nin bölgedeki askeri/siyasi varlığı ve ikili ittifakları, önemli dayanak durumunda ve sistemin merkezini oluşturuyor. in'e göre ise sistemin merkezi, bölge ülkelerinin kendileri. Şi, Ortadoğu halklarının "kendi işlerinin efendisi" olması gerektiğini söylüyor.

2) İsrail'in yeri: İsrail, ABD'nin bölgesel stratejisinin bir numaralı ortağı durumunda. ABD'nin güvenlik mimarisi, bölge ülkelerinin İsrail ile normalleşmesinin genişletilmesini içeriyor. in ise İsrail'e ayrıcalıklı/ merkezi bir rol tarif etmiyor, güvenliği bütün bölge ülkelerinin ortak güvenliği üzerinden tanımlanıyor.

3) İran'ın yeri: İran'ın bölgesel etkisinin sınırlandırılması ve çevrelenmesi ABD stratejisinin çok önemli unsuru. in ise İran'ın dışlanmasını öngören bir güvenlik sistemine karşı. in'e göre İran bölgesel güvenlik düzeninin temel parçası.

MİMARİDE DIŞ GÜLER MESELESİ

4) Filistin sorunu: ABD için Filistin sorunu konusu, İsrail-Arap normalleşmesinin alt başlığı niteliğinde. Şi ise açıkça Mısır'da "Filistin sorunu Ortadoğu sorununun merkezinde kalmaktadır ve hiçbir zaman göz ardı edilmemelidir" dedi.

5) Dış güçler sorunu: ABD'nin Ortadoğu güvenlik mimarisinde,