Hürmüz'de bir süredir düşük yoğunlukta devam eden çatışmalar yeniden hareketleniyor. Bu yazıyı yazarken İran'ın Bahreyn'deki Amerikan radar tesislerini hedef aldığı haberi düştü. ABD ise insansız hava araçlarının düşürüldüğünü ve tesislerde herhangi bir hasar meydana gelmediğini açıkladı. Yine bugünlerde Hürmüz Boğazı'ndan geçen tankerlerin mayınlara çarptığı ve bazı gemilerin saldırıya uğradığı yönünde haberler geliyor. Tarafların karşılıklı açıklamaları bölgedeki gerilimin sürdüğünü gösteriyor.
İran'ın Hürmüz'deki faaliyetleri tek başına askerî bir mukavemet değil. Çünkü boğaz, küresel enerji ticaretinin en önemli geçiş noktalarından biri. İran üzerindeki Amerikan baskısı arttıkça deniz taşımacılığı ve enerji fiyatları da bu mücadelenin neticesi haline geliyor. Tahran, sahip olduğu imkânlarla direnç kapasitesini ispatlamaya çalışıyor. Washington ise deniz ablukası, ekonomik yaptırımlar ve askerî operasyonlarla İran'ı daha fazla taviz vermeye zorluyor. Yani savaşın askerî boyutundan ziyade ekonomik maliyeti öne çıkıyor.
Trump yönetiminin önünde ise kolay bir seçenek yok. Cumhuriyetçilerin Kongre çoğunluğunu kaybetmesi, İran savaşının Amerikan iç siyasetindeki maliyetini yeniden gündeme getirdi. Enerji fiyatlarındaki yükseliş ve savaşın ekonomik etkileri seçmenlerin gündelik hayatına yansıdı. Trump askerî müdahale kararını savunmaya devam ederken Washington'da diplomatik temas arayışları da sürüyor. Ancak askerî baskının azaltılacağına ilişkin açık bir karar henüz bulunmuyor.
İsrail'deki siyasi gelişmeler de belirsizliği artırıyor. Seçimlerin ardından Netanyahu hükümet kuracak çoğunluğu elde edemedi. Muhalefetin hükümet kurma çabaları devam ederken Netanyahu'nun İran'a yönelik yeni askerî operasyonlar için çaba sarfettiği biliniyor. Hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eisenkot, Netanyahu'yu acil bir tehdit bulunmadan ülkeyi yeni bir savaşa sürükleyebilecek kararlar almaması konusunda uyardı. Netanyahu ise güvenlik birimleriyle koordinasyon içinde olduğunu söylüyor. Böylece İsrail'deki iktidar mücadelesi ile İran'a yönelik yeni müdahale aynı tartışmanın parçası hâline geliyor.
Burada İsrail siyasetinin daha derin bir sorunu bulunuyor. Netanyahu'nun görevden ayrılması, ülkenin Filistin ve İran politikalarının bütünüyle değişeceği anlamına gelmiyor. Çünkü İsrail toplumunda milliyetçi ve dinî hareketlerin siyasi ağırlığı daha da arttı. Buna karşılık son seçimlerde Arap seçmenlerin siyasi katılımının güçlenmesi ve muhalefetin yeni hükümet arayışı farklı bir tablo ortaya çıkardı. İsrail'in önünde yalnızca kimin başbakan olacağı sorusu yok. Güvenlik politikalarının nasıl belirleneceği ve herhangi bir toplumsal uzlaşma mümkün mü soruları öne çıkıyor.
Üstelik İran ile İsrail arasındaki gerilimin etkileri artık bölgenin sınırlarını aşıyor. Son günlerde Londra ve bazı Avrupa şehirlerinde düzenlenen saldırıların İran bağlantılı ağlar tarafından yönlendirildiğine ilişkin soruşturmalar gündeme geldi. Henüz yargı kararıyla kesinleşmemiş bu iddialar, Avrupa güvenlik kurumlarının karşı karşıya bulunduğu tehditleri yeniden tartışmaya açıyor. Savaş yalnızca füze ve insansız hava araçlarıyla yürütülmüyor. Siber faaliyetler, istihbarat operasyonları, ekonomik yaptırımlar ve deniz ticaretinin güvenliği de bu mücadelenin farklı cephelerini oluşturuyor. Bu yüzden Orta Doğu'daki gelişmeler Avrupa'nın güvenlik gündemini de işgal etmeye başladı.

2