ABD, 2003'te Irak'ı işgal etti. 11 Eylül bahanesiyle bölgeye dönük hamleler adeta önceden planlanmıştı. Irak işgali, neredeyse çeyrek asrı bulan yıkım ve ağır can kayıplarının ardından sona erdi. İnsanlık büyük bir trajediyi seyrederken milyonlarca Iraklı ülkesini terk etmek zorunda kaldı.

Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, ABD ile Irak arasında Eylül 2024'te yapılan ortak açıklamaya binaen ABD ve koalisyon güçlerinin Irak'tan çekilme sürecini tamamladıklarını belirtti.

Parnell, Irak'ın güvenliğiyle ilgili birincil sorumluluğun artık Irak merkezi hükümetine ait olduğunu vurguladı. DEAŞ militanları ve İran yanlısı milisler dahil olmak üzere Irak'ın hâlen karşı karşıya olduğu güvenlik sorunlarının çözümünde sorumluluk Bağdat yönetimine geçti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı da 30 Eylül'de Erbil Hava Üssü'nden ABD kuvvetleri ve teçhizatının düzenli şekilde çekildiğini duyurdu.

CENTCOM Komutanı Brad Cooper'ın açıklaması ise yeni dönemin sınırlarını gösteriyor. Amerikan askerleri Irak'tan çekiliyor; fakat ABD ve koalisyon güçleri bölgenin farklı noktalarında DEAŞ tehdidine karşı hazır beklemeye devam edecek.

Yani, ABD Irak'tan çıkıyor ama Irak dosyasından tamamen çekilmiyor.

2003'te Saddam Hüseyin liderliğini devirmek için başlayan Amerikan işgali, Irak'ta sadece bir rejimi devirmedi. Devlet yapısını dağıttı, orduyu çözdü, mezhep fay hatlarını derinleştirdi ve yıllarca sürecek bir istikrarsızlık yarattı. ABD 2011'de Irak'tan çekilmişti. Ancak 2014'te DEAŞ'ın Musul'u ele geçirmesiyle birlikte yeniden sahaya dönmüştü.

Irak'ta bir değişim yaşanıyor ancak "ABD gitti, Irak egemenliğine kavuştu" demek için henüz erken.

Bağdat yönetimi bu gelişmeyi egemenliğin yeniden tesisi olarak anlatıyor. Nitekim Irak hükümeti bu dönüm noktasını "Egemenlik Günleri" temasıyla kutladı. Ancak aynı anda Irak'ın güvenlik sisteminde sorunlar var. Amerikalılar istihbarat desteği adı altında Bağdat'ta etkilerini sürdürecek. Zaten Kuveyt, Ürdün gibi yakın sahalardaki üsleri varlığını sürdürüyor.

ABD'nin çekilmesi hem İran'a bağlı Haşdi Şabi gruplarını, hem DEAŞ'ı hem de Bağdat yönetimini memnun ediyor. Erbil yönetiminde ise endişe bir hayli yüksek.

İran'a yakın çevreler bu gelişmeyi ABD'nin Ortadoğu'dan uzaklaşması olarak değerlendiriyor. Ancak Trump'ın bu adımını İran savaşının neticesi olarak görmek doğru değil. Çünkü ABD'nin çekilme kararı 2 yıl öncesine dayanıyor.

ABD-İran savaşında en kırılgan sahalardan biri Irak'tı. İran kimi zaman doğrudan kimi zaman da sahadaki milis güçleri ile birlikte Irak'taki ABD diplomatik ve askerî tesislerine yüzlerce saldırı düzenledi. ABD 2 yıl önce belirlediği takvimi savaş ortamında uygulamak zorunda kaldı.

Şimdi Bağdat yönetiminin önünde problemler var. Merkezi yönetim silahı tek elde toplayabilecek mi Daha zor kısmı Haşdi Şabi unsurları devlet otoritesine dahil olacak mı Üçüncüsü Bölgesel Kürt Yönetimi (IKBY) Amerikan hava savunma desteği olmadan rahat uyku uyuyacak mı Belki de en zor soruyu biz soralım. Irak sahası İsrail'in çok işine yarayacak bir Şii-Sünni savaşının arenası olabilir mi