DEDİKODU hiçbir zaman ortadan kalkmadı; sadece kılık değiştirdi. İnsan değişti, şehirler büyüdü, teknoloji gelişti ama "Sana bir şey söyleyeceğim, aramızda kalsın" cümlesi binlerce yıldır yaşamaya devam ediyor.

Hatta insanlık konuşmayı öğrendikten kısa süre sonra dedikoduyu keşfetmiş olabilir. Biri ateşi bulduysa muhtemelen arkadan biri, "Ama ateşi aslında o bulmamış diyorlar" demiştir.

Eskiden dedikodunun merkezi mahalleydi. Pencere önleri, kapı eşikleri, pazarlar, kahvehaneler, hamamlar... Mahalleye yabancı biri geldiğinde sistem hemen çalışırdı: "Kimmiş, nereden gelmiş, evli miymiş, burada ne işi varmış" Google yoktu ama mahallede arama motoru gibi çalışan insanlar vardı. Üstelik üyelik istemiyor, şifre sormuyor, bütün sonuçları ücretsiz veriyorlardı.

Telefonun yaygınlaşmasıyla dedikodu mesafe tanımamaya başladı. Artık komşuya gitmeye gerek yoktu. Telefon açılıyor, "Müsait misin
Sana bir şey anlatacağım ama kimseye söyleme" deniyordu. Bu cümlenin ardından konuşmanın beş dakika sürmesi ise neredeyse imkânsızdı.

Sonra gazeteler, magazin dergileri ve televizyon geldi. Dedikodu mahalleden çıktı, ülke çapında yayın yapmaya başladı. Artık yalnızca komşunun kızının kiminle görüştüğünü değil, hayatımız boyunca karşılaşmayacağımız insanların kimle evlendiğini, kimden ayrıldığını, nerede görüntülendiğini merak etmeye başladık. Dedikodu yerel faaliyetten ulusal sektöre dönüştü.

İnternet ve sosyal medya ise dedikodunun evrimindeki büyük sıçrama oldu. Eskiden "Emine görmüş" yeterliydi. Bugün ekran görüntüleri alınıyor, eski fotoğraflar bulunuyor, beğeniler kontrol ediliyor, takipten çıkanlar tespit ediliyor. İnsanlar adeta amatör istihbaratçı oldu:

"Takipten çıkmış." "Fotoğrafları silmiş." "Ama annesini hâlâ takip ediyor."

WhatsApp dedikodunun kapalı devre sistemini kurarken sosyal medya işi daha da hızlandırdı. Üstelik artık algoritmalar da devrede.

Bir ünlünün ayrılık haberine yanlışlıkla iki saniye fazla bakıyorsunuz; ertesi gün telefonunuz size ilişkinin başlangıcından son kavgasına kadar bütün dosyayı getiriyor.

Eskiden mahallenin dedikoducu komşusu vardı.

Şimdi telefonumuz var.

Aradaki önemli fark şu: Komşu teyze gece uyuyordu. Algoritma uyumuyor.