IMF blog sayfasında bir öneri: Müdahale edin!

IMF'nin blog sayfasında "Enerji ve gıda fiyat şoklarına yanıt: Politika detaylarını doğru belirlemek" başlıklı bir çalışma yayımlandı. Çalışmadaki analizlere göre İran savaşının etkileri ülkeden ülkeye farklılık göstermekle birlikte tüm ülkelere bir şekilde zarar verdiği ifade ediliyor. Diğer yandan temel sorun olarak hükümetlerin ikilemde kaldığı bu ikilemin de ya fiyatların yükselmesine izin verip sosyal baskıya maruz kalmak ya da bütçeyi zorlayarak insanları korumaya çalışmak olduğu belirtiliyor.

Çalışmada şokun kalıcılığı da sorgulanıyor. Şokun boyutunun tarihsel sınırlar içinde kalması ya da büyük ama geçici olması durumunda farklı senaryolar uygulanması gerektiği vurgulanıyor. Blog yazarları her iki durumda da maliyet kanalından gelen fiyat artışlarının yansıtılmasını ancak yoksul ailelere nakit transferleri desteği verilmesi gerektiğinin altının çiziyor.

Çalışmada işletmeler ile ilgili de öneriler var. Yazarlar, şoktan olumsuz etkilense de hayatta kalabilecek firmaların gereksiz yer iflas etmesinin önüne geçilmesi gerektiğini belirtiliyor. Ancak doğrudan hibe ve sermaye enjeksiyonları yerine öncelikle devlet garantili krediler ve vergi/SGK ertelemesi gibi araçların kullanılması tavsiye ediliyor.

Çalışmanın yazarları şokun etkilerinin enflasyona yayılması ve enflasyon beklentilerinin kontrolden çıkmasını en büyük risk olarak görüyor. Açıkçası savaşın ilk başladığı günden bu yana hemen hemen herkesi en büyük korkusu da buydu. Ancak savaş uzadıkça ortaya çıkan arz sorunları işleri daha da karmaşık hale getirebilir. Yani bazı ürün ve türevlerine ulaşma sorunu fiyat sorunun önüne geçebilir. Bu risk en çok gübre ve jet yakıtı tarafında karşımıza çıkıyor. Jet yakıtı kısıtı nedeni ile Avrupa'da pek çok uçuşun iptal edildiğini biliyoruz. Öte yandan gübre fiyatlarındaki artışın gıda fiyatları üzerindeki etkisi ve gübresiz yapılacak tarımdaki rekolte sorunu nedeni ile yaşanacak tarım ürünü arz kısıtları gıda fiyatlarının uzun vadede yüksek kalacağı anlamında geliyor.