Türkiye, Karadeniz, Ege ve Doğu Akdeniz'de jeopolitik ağırlık üreten bir deniz gücü olarak öne çıkmaktadır. Bu nedenle deniz yetki alanlarına ilişkin kapsamlı bir çerçeve yasanın hazırlanıyor olması, Türkiye'nin jeopolitik egemenlik iddiasının hukuki tahkimi anlamına gelmektedir.

Milli Savunma Bakanlığı'nın son açıklaması da bu dönüşümün açık bir göstergesidir. Bakanlığın, savunma ve güvenlik alanındaki iş birliğinin güçlendirilmesine vurgu yapması, Türkiye'nin artık yalnızca kara merkezli değil, deniz merkezli güvenlik mimarisi kurduğunu göstermektedir. Çünkü günümüz dünyasında enerji güvenliği, deniz ulaştırma hatları, denizaltı kaynakları, kritik mineraller ve deniz ticaret yolları; klasik sınır güvenliğinin önüne geçmiş durumdadır.

DENİZLERDE YENİ BİR EGEMENLİK ÇAĞI

Bu çerçevede hazırlanan Deniz Yetki Alanları Çerçeve Yasası, Türkiye açısından tarihî bir eşik niteliği taşıyacaktır. Bugüne kadar Türk deniz hukukuna ilişkin düzenlemeler; farklı kanunlar, yönetmelikler ve uluslararası sözleşmelere dağılmış durumda bulunuyordu. Bu parçalı yapı ise özellikle Ege Denizi ve Doğu Akdeniz'de Türkiye'nin tezlerinin hem iç hukukta hem de uluslararası platformlarda yeknesak biçimde savunulmasını zorlaştırıyordu.

Oysa modern deniz hukukunda devletlerin gücü yalnızca donanmalarıyla değil, hukuki pozisyonlarının açıklığıyla da ölçülmektedir. Bir başka ifadeyle denizlerde "fiilî güç" kadar "hukuki kodifikasyon" da belirleyicidir.

Özellikle Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) sonrasında devletlerin Münhasır Ekonomik Bölge (MEB), kıta sahanlığı, bitişik bölge, açık deniz serbestisi ve deniz yetki alanlarının sınırlandırılması gibi konularda iç hukuklarını netleştirmeleri, uluslararası meşruiyet açısından kritik hâle gelmiştir. Türkiye her ne kadar UNCLOS'a taraf olmasa da, deniz hukukunun teamül hâline gelmiş temel prensiplerinden doğan haklarını kullanma konusunda tam egemenliğe sahiptir.

ADALAR DENİZİ VE DOĞU AKDENİZ İÇİN TARİHÎ HUKUK HAMLESİ

Bu noktada hazırlanacak yasa, yalnızca teknik bir düzenleme olarak görülmemelidir. Kanun; Türkiye'nin "Mavi Vatan" doktrinini hukuki zemine taşıyan stratejik bir devlet manifestosu niteliğinde olmalıdır.

Öncelikle Doğu Akdeniz'de Türkiye'nin 2019 yılında Birleşmiş Milletler'e deklare ettiği koordinatlar çerçevesinde Münhasır Ekonomik Bölge ilanı gecikmeksizin gerçekleştirilmelidir. Çünkü MEB ilanı balıkçılık haklarından deniz çevresinin korunmasına, deniz bilimsel araştırmalarından ekonomik egemenliğe kadar geniş bir yetki alanı üretmektedir.