Suriye'de Esed rejimi sonrası geçen yedi aylık süre içerisinde siyasi istikrar konusunda büyük mesafe alındı ancak Süveyde olayları daha yolun başında olduğumuzu hatırlatıyor. Ahmed el-Şara yönetimi hem farklı gruplar arasında uzlaşı hem de uluslararası diplomatik kabul konusunda önemli aşama kaydetti. Uluslararası yaptırımların kaldırılmasından farklı etnik ve mezhepsel grupların yeni yönetimle ilişkilerine kadar birçok olumlu gelişme yaşandı. Bununla birlikte İsrail'in Süveyde olaylarındaki dahlinde görüldüğü üzere, Suriye'nin istikrarının bölgesel gelişmelerle yakından ilgili olduğu gerçeğini unutmamak gerekiyor. İsrail'in Suriye'ye müdahalesini, İran'a saldırarak ABD'yi savaşın eşiğine getirmesi sonrasında Ortadoğu'da güç dengelerini yeniden düzenleme çabasının devamı olarak görebiliriz.

Süveyde'de Dürzileri korumak adına şiddet olaylarına müdahale eden İsrail, Washington'ın baskısıyla ateşkes sağlanmasına razı oldu. Daha önce Dürzileri koruma söylemiyle şiddet olaylarını kışkırtan Netanyahu yönetimi, olaylara doğrudan müdahale ederek Suriye içindeki fiili hareket özgürlüğünü normalleştirmeye çalışıyor. Şam'ın ve İsrail sınırına yakın bölgelerin vurulmasını rutin hale getiren İsrail'in müdahalesinin Suriye'de istikrar arayan Trump yönetiminin öncelikleriyle örtüşmediği açık. Suriye'den tamamen çekilmek ve bunu sağlamak için de Şam yönetimine bir fırsat vermeye çalışan Trump, Suriye'nin güneyini 'askersizleştirmekten' dem vuran Netanyahu'yla aynı frekansta değil.

ABD'nin Türkiye Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack'ın İsrail müdahalesini nefs-i müdafaa bağlamında değerlendirmekle birlikte bunun 'çok kafa karıştırıcı' ve 'çok yanlış bir zamanlamada' gerçekleştiğini söylemesi Washington'ın rahatsızlığına işaret ediyordu. Beyaz Saray, İsrail'in Suriye'ye ve Gazze'deki Katolik Kilisesi'ne saldırılarının Trump'ı 'hazırlıksız yakaladığını' ve Başkan'ın Netanyahu'yu 'durumu düzeltmek için hemen aradığını' açıkladı. Amerikan basınında çıkan haberlere göre de Trump yönetimi yetkililerinin Netanyahu'yu 'çılgın adam' olarak nitelemeye başladılar.

7 Ekim saldırıları sonrasında artık 'sürekli savaş' moduna geçen ve siyasi kariyerini bunun üzerine inşa etme kararı vermiş görünen Netanyahu, ulusal egemenlik tanımaksızın Lübnan, İran, Suriye ve Yemen'i hedef aldı. Ortadoğu'da herhangi bir yere İsrail'in güvenliği bahanesiyle müdahale edebileceği bir denklem oluşturmaya çalışan Netanyahu, Washington'ın rahatsızlığını giderecek adımlar atsa da kendi bildiğini okumaya devam ediyor. Amerika'nın desteğinin zaman zaman basına yansıyan 'rahatsızlık' imalarına rağmen devam edeceğinden emin görünen İsrail, ciddi bir siyasi veya askeri bedel ödemeyeceğinin farkında. Netanyahu, gerek Biden gerekse Trump yönetimlerinin İsrail'i durdurmak şöyle dursun adeta 'arkasını toplamak' durumunda kaldıkları bir denklem oluşturmayı başardı.

Bu bağlamda İsrail'in tarihi bir fırsat ele geçirdiğini düşünen Netanyahu, Ortadoğu'da mutlak hareket özgürlüğünü sağlamaya çalışıyor. Gene Tom Barrack'ın ima ettiği gibi bölgede güçlü ulus devlet istemeyen İsrail hem askeri müdahaleleri hem de Dürziler ve YPG üzerinden Suriye'nin iç siyasi dengelerinde söz sahibi olacağı mesajını vermeye çalışıyor. Esed rejiminin düşüşü sonrasında Suriye'nin iç çatışma ve bölgesel riskleri yönetme kabiliyetinin belirleyici olacağını tartışmıştık. Son yedi ayda içerde Alevi ve Dürzi grupların dahil olduğu çatışmalar ve dışarda İsrail'in askeri müdahaleleri ulusal ve bölgesel risklerin örnekleri oldu. Bu süreçte izlediği politikalara bakıldığında, İsrail'in iç karışıklıklarla boğuşan ve tam egemenliğe sahip olmayan bir Suriye peşinde olduğunu söyleyebiliriz.