Bankaların gözü KOBİ'lerin dönüşüm projelerinde

Sürdürülebilir finansmanda bankaların kredi iştahı açık. Ancak sektör temsilcileri, finansman kaynaklarından yararlanabilecek nitelikli dönüşüm projelerinin yetersizliğine dikkat çekiyor. OECD verileri de KOBİ'lerin yeşil finansmana erişiminde veri, teknik bilgi ve uzmanlık eksikliğinin önemli bir engel olduğunu ortaya koyuyor. Bankalar, KOBİ'lerin yeşil dönüşüm yatırımlarını projelendirme ve finansmana uygun hale getirme kapasitesinin geliştirilmesini bekliyor.

Yeşil dönüşüm sürecinde finansmana erişim, uzun süredir KOBİ'lerin gündemindeki en önemli başlıklardan biri. Ancak bankacılık sektöründen gelen değerlendirmeler, tartışmanın artık farklı bir boyuta taşındığını gösteriyor. Bankalar, sürdürülebilir yatırımları desteklemek için finansman kaynaklarının ve kredi verme iştahlarının bulunduğunu, ancak bu kaynakları aktarabilecek nitelikte projeler bulmakta zorlandıklarını belirtiyor.

Sektörün dikkat çektiği temel sorun, KOBİ'lerin dönüşüm ihtiyacını somut, ölçülebilir ve finansal açıdan uygulanabilir yatırım projelerine dönüştürmekte yaşadığı güçlükler. Enerji verimliliği, yenilenebilir enerji, atık yönetimi, su ve kaynak verimliliği gibi alanlarda yatırım fırsatları bulunmasına rağmen işletmelerin bu yatırımların maliyetini, sağlayacağı tasarrufu ve çevresel etkisini ortaya koyan kapsamlı proje dosyaları hazırlaması her zaman mümkün olmuyor.

OECD: Veri eksikliği finansmana erişimi zorlaştırıyor

OECD'nin 2024 tarihli Financing SMEs and Entrepreneurs raporu, bu sorunun yalnızca Türkiye'ye özgü olmadığını ortaya koyuyor. OECD ülkelerinde araştırmaya katılan kamu ve özel finans kuruluşlarının yaklaşık yüzde 85'i, KOBİ'lerin iklim performansına ilişkin ayrıntılı verilerin eksikliğini, kredi ve yatırım kararlarında iklim kriterlerini dikkate almanın önündeki önemli engellerden biri olarak gösteriyor.

Rapora göre finans kuruluşları, risklerini değerlendirmek, sürdürülebilir finansman ürünleri geliştirmek ve kendi raporlama yükümlülüklerini yerine getirmek için müşterilerinden giderek daha fazla çevresel performans verisi talep ediyor. Ancak KOBİ'ler enerji tüketimi, sera gazı emisyonları ve çevresel etkilerini ölçme ve raporlama konusunda büyük işletmelere kıyasla daha sınırlı kapasiteye sahip. Güvenilir veriler sunamayan veya inandırıcı bir dönüşüm planı ortaya koyamayan işletmelerin sürdürülebilir finansman kaynaklarından yararlanması zorlaşabiliyor.

OECD'nin 2026 tarihli Batı Balkanlar ve Türkiye KOBİ Politika Endeksi Türkiye değerlendirmesi de benzer sorunlara işaret ediyor. Rapora göre Türkiye'de KOBİ'lerin sürdürülebilir finansmana erişiminin önündeki engeller arasında uygunluk kriterlerini karşılama kapasitesinin sınırlı olması, teknik bilgi eksikliği ve düşük farkındalık bulunuyor. KOBİ'lerin yalnızca yüzde 23'ünün iklim nötrlüğü stratejisi bulunması veya böyle bir strateji oluşturmayı planlaması da dönüşüm hazırlığındaki açığı gösteriyor. Avrupa Birliği'nde bu oran yüzde 40 seviyesinde.

Raporda, KOBİ'lerin katma değerin yüzde 40'ından fazlasını üretmesine karşın toplam banka kredilerinin yaklaşık yüzde 29'undan yararlandığına da dikkat çekiliyor. OECD, hem KOBİ'lerin hem de finans kuruluşlarının yeşil projeleri değerlendirme ve geliştirme kapasitesinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.