Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan dün bir düğmeye bastı ve Türkiye 5G'ye geçiverdi.

Zaten dikkatinizi çekiyordur, bir süredir telefon operatörleri 5G konulu reklamlar yapıyorlar. Mesela ben Turkcell'in Shaquille O'Neal'la yaptığı reklama bayıldım.

Yeni bir teknolojinin gelmesi bir çeşit bayram havasında yaşanıyor ülkemizde ama unuttuğumuz bir şey var: Bu teknoloji dünyanın başka yerlerinde 6 yıldan fazla zamandan beri kullanılıyor zaten.

Peki ama GSM, yani cep telefonları konusunda 90'lı yıllarda bu teknolojiye adapte olan ilk ülkelerden biri olan Türkiye neden bugün aynı teknolojinin geçerli en üst seviyesi olan 5G konusunda bu kadar geriden geldi

Hepimizin hafızası pek zayıf. Bundan 6-7 yıl önce uzun uzun 5G konusunu tartıştık aslında. Gazetelerde, web sitelerinde, TV'lerde 5G'nin mevcut 4G ve LTE'ye göre ne kadar daha hızlı olduğunu, kullanıcılara ne kadar büyük avantajlar yaratacağını, işte bilmem kaç gigabitlik filmleri birkaç saniyede nasıl indirivereceğimizi falan anlatan haberler okuduk, seyrettik.

Şunu da hatırlayacaksınız: O günlerde Cumhurbaşkanı Erdoğan çıktı, "Biz 4,5 G'ye geçiyoruz" dedi. 5G'ye biraz gecikerek geçecektik, çünkü teknolojinin "yerli ve milli" olmasını istiyorduk. Ama o arada vatandaşımız, Türkiye'de bir laf cambazının icadı olan, aslında dünyada bulunmayan 4,5G'den, yani 4G'nin bir versiyonu olan LTE teknolojisinden yararlanacaktı.

Her şey bir kandırmacaydı. 4,5G diye bir şey olmadığı gibi, kastedilen LTE teknolojisini biz Türkiye'de zaten aylardır kullanıyorduk o sırada.

Fakat yine de, başta baz istasyonları olmak üzere milyarlarca dolarlık altyapı satın almasının yurt dışı yerine içinden yapılacak olmasının sözünü veriyordu Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu bazılarımızın yüreğine biraz olsun soğuk su serpiyordu.

ULAK isimli bir kamu özel ortaklığı şirketi kurulmuştu. Bu şirket, cep telefonu şebekeleri için baz istasyonu yapıyordu ve yerli operatörler bu şirketin baz istasyonlarını kullanacaktı.

Yalnız bir mesele vardı: ULAK henüz 5G baz istasyonu yapmıyordu; yaptığı LTE istasyonlar, hatta daha da geride bir teknoloji olan GPRS istasyonlardı.

Bu yerli-milli baz istasyonu konusu önemliydi, çünkü Batı dünyası 2019 sonunda 5G'ye geçmeye hazırlanırken Çinli Huawei'nin baz istasyonlarını kullanmakta sakınca gördü, pek çok ülke bu cihazlar yerine Batılı kaynaklara yöneldi, daha pahalı olmasına rağmen.

Aynı kaygıyı adını koymadan Türkiye de duyuyordu. Ülkenin yaygın haberleşme ve internet altyapısında Çin'e açılan arka kapılar olmasını doğal olarak istemiyorduk.

Yegane sorunumuz baz istasyonu değildi. 5G teorik olarak saniyede 10 gigabit gibi o zaman için muazzam kabul edilen bir hızda veri aktarabiliyordu. Ama bu hızda verinin sadece baz istasyonunda akması sorunu çözmezdi; baz istasyonları birbirine ve veri merkezlerine fiber optik kablolarla bağlanmalıydı ki, aynı hız, hatta daha yüksek hızlar bütün sistemde geçerli olsun ve böylece baz istasyonu da sahiden o hızda hizmet verebilsin.

Türkiye'nin telefon operatörleri yıllarca bu fiber altyapıyı kimin nasıl kuracağını konuştu. İstiyorlardı ki altyapıyı Türk Telekom kursun, herkes de onu kullansın. Oysa Türk Telekom ne bu denli büyük bir yatırımı tek başına yapmak istiyordu ne de yaparsa bunu bedavaya kullandırtmak. Şirketler ve Ulaştırma Bakanlığı yıllarca bu konuyu müzakere etti. Yatırım da hala tam olarak yapılmış değil. Türkiye'nin dört bir yanı fiber erişime hala sahip değil.

Şaka gibi gelecek ama Türkiye, cep telefonu operatörleri için 5G ihalesini daha geçen yıl yaptı. Dünyanın dört bir tarafında kullanıcılar 5G'den yararlanırken biz daha şirketlere frekans tahsisini bile yapmamıştık.

Peki bunca yıl bekledik ULAK isimli şirket 5G baz istasyonları yapmaya başladı mı Hayır.

Yerli ve milli teknolojisi geliştirme iddiasındaki Türkiye, ULAK'a gereken desteği vermedi. Oysa devlet, operatörlere ULAK kullanma mecburiyeti getirebilirdi, öyle yapmasa bile ister Çin ister Batı kaynaklı olsun diğer baz istasyonlarına çeşitli zorluklar çıkarabilirdi. Hayır, bunu yapmadı. ULAK gerekli desteği görmedi.

Bugün ULAK hala 5G baz istasyonu yapmış değil ama biz 5G'ye "geçtik."

Bu geçme de kademeli olacak aslında. Önce bazı şehir merkezleri geçecek.

Peki sahiden sınırlı yerlerde de olsa geçtik mi 5G'ye

Örneğin bu sabahtan beri İstanbul'daki benim telefonumda 5G işaretini görüyorum. Türk Telekom'un sunucusuyla hız testi yaptığımda 21,8 Mbps indirme ve 3,9 Mbps yükleme hızı buldum. Turkcell'in kendi sunucusuyla yaptığımda hızım sırasıyla 9 ve 4,5 Mbps'ye düştü. Hala megabit seviyesinde olan bu hızlar 5G hızları değil. (Ev ve ofis internetim fiber optik, bu sayede 80 Gbps civarında, yani gigabit hızında internetim var.)