"Her yer orman; her şey yeşil sessizlik içinde. Birbiri ardına sıralanan, önden arkaya doğru benizleri yağızlaşan ve ufukta akşam bulutlarıyla bir olan tepeler, hep orman…" Bu metin; Prof. Dr. Hikmet Birand'ın, 1957 yılında yayımlanan 'Anadolu Manzaraları' kitabından kısa bir alıntı. Yenice ormanlarının 1950'li yıllardaki halini anlatan bu yazı, bence yazılabilecek en iyi ve en değerli yazı.

'Yeşilin içinde tarih: Yenice, kültürel miras rotası ile Hadrianapolis'e bağlanıyor'

TC Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı (BAKKA) tarafından hazırlanan, 2025 yılı doğa temelli turizmine yönelik teknik destek programı kapsamında, 'Yeşilin içinde tarih: Yenice, kültürel miras rotası ile Hadrianapolis'e bağlanıyor' başlıklı projesinin yürütücülüğünü üstlenmiştik.

Yenice Belediyesi'nin denetiminde yapmış olduğumuz çalışmalarda Yenice orman denizinde filizlenen pek çok kültürel yapının ortaya çıkmasını hep birlikte sağlamış olduk. Ekip olarak yapmış olduğumuz yüzey araştırmalarında; Yenice ormanları derinliklerinde pek çok antik yerleşim alanının izlerini keşfettik. Adeta Amazon ormanları gibi olan bölgede, antik yapılar doğanın içerisinde kaybolmaya yüz tutmuştu.

Yapmış olduğumuz yüzey araştırmalarında ortaya çıkarmayı başarmış olduklarımız kadar, belki çok daha fazlası keşfedilmeyi bekliyor. Özellikle yeni keşfimiz olan Dorukhan-Yenice Kervan Yolu, önümüzdeki günlerde kendinden çok söz ettirecek güzelikte bulunuyor.

Karabük'ün de içerisinde olduğu Batı Karadeniz Bölgesi, Helenistik dönemde Paflagonya kültür coğrafyası içerisinde yer almıştır. Günümüzde Karabük'ün bir ilçesi olan Yenice, bu bağlamda düşünülmelidir. Gelelim Yenice orman denizi içerisinde filizlenen kültürlere:

İsmini bölgede ender bulunan beyaz geyikten alan Alaboğa, antik bir yerleşim alanıdır. Alaboğa bölgesinde bulunan kültür varlıkları arasında kilise yapısı olduğu düşünülen yapı ile duvar eklentileri bulunmaktadır. Kilise yapısı içerisinde tessera taşları ile yapılmış mozaik parçaları etrafa dağılmıştır. Bölge arkeolojisi için önem arz eden kültür varlıklarından bir tanesidir. Yapılacak kazı çalışmaları sonrası bölge tarihini aydınlatacaktır.

Yenice İncedere Vadisi'nin 26 km içerisinde bulunan hamam binası Dorukhan-Yenice Kervan Yolu üzerinde bir servis alanı konumda bulunuyor. Bizans dönemi yapısı olduğu düşünülen hamam binasının bulunduğu alan; Handeresi Karataş Bölgesi olarak bilinmektedir. Yapı kalıntıları içerisinde kaideler, pişmiş toprak künk parçaları, zengin tuğla işçiliği ile yapılmış duvar parçaları mevcuttur.

Yenice Çeltik Köyü'nün Kadılar Mevkii'nde bulunan antik yerleşim, defineciler tarafından ortaya çıkarılmış, 01.04.2016 tarihinde Karabük Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından Arkeolojijk Sit alanı ilan edilmiştir. Yapının kilise yapısı olduğu konum ve bölge açısından yapısal önem arz etmektedir. Yapı taşıyıcı duvar örgüleri, sutun parçaları definecikler tarafından günyüzüne çıkarılmıştır.

Göktepe Bölgesi, bir dönem Yenice'nin yaylak alanı olarak kullanılmıştır. Yakın bir geçmişe kadar yaylak olarak kullanılan bu alanın geçmişde de, aynı niyetle kullanıldığını düşünmekteyiz. Göktepe yaklak alanı günümüzdeki ihtişamını antik dönemde de göstermektedir. Göktepe Yaylası'nda Geç Roma ve Bizans yapılaşmaları daha sıkça gözükmektedir. Tümülüs mezar yapıları, kilise, şapel yapıları örnek olarak gösterilir. Yapılacak olan kazı ve yüzey araştırmaları ile bölge arkeolijisi aydınlanacaktır.

Yenice İncedere Vadisi içersinde yer alan Fındıkaltı Bölgesi'nde yer alan pitosu andıran bu kültürel varlık tuğla, taş ve harç oluşturularak bir form almıştır. Helenislik, Roma ve Bizans dönemlerinde tahıl depolama, su sarnıç yapılarında kullanılmış olması muhtemeldir. Bölgede yapmış olduğumuz saha gezisinde; bir tane de parçalanmış bir kültür ögesi görülmüştür. Büyük olasılıkla bu küpler; bir az daha üst bir bölgeden aşağıya doğru yuvarlanmıştır.

Hamaskıranı Tümülüsü; Gökbel Köyü'nde, Hamaskıranı Mevkii'nde bulunmaktadır. Paflagonya arkeolojisi verileri eşliğinde Hamaskıranı Tümülüsü kültür varlığın MÖ 4. yüzyıl ortalarına tarihlenebileceği anlaşılmaktadır. Tümülüs yapısı dromos, ön oda ve mezar odası olarak üç bölümden oluşmaktadır. Tümülüs yapısınında kullanılan blok taş işçiliği ve tekniği yapının statatüsünü öne çıkarmaktadır.

Yenice Çayı içerisinde, Kelemen Köyü sınırlarında yer alan köprü ayağının hangi döneme ait olduğu bilinmemektedir. Dere içerisindeki konumundan; Yenice-Bartın bağlasının kurulduğu bir geçiş bölgesi olarak değerlendirdik. Bölge yapısı gözetildiğinde köprü ayakları taş, köprünün üst kısmı ahşap olabileceğidir. Yenice Çayı; Filyos Havzası içerisinde bulunuyor.