Bu köşede daha önce üniversite mezunlarının istihdamı meselesine dikkat çekmiştim. Yine eğitimin farklı kademeleri ile ilgili olarak belli işlevleri yerine getirmediğini zaman zaman vurgulamıştım.

Eğitimde yükseköğretim meselesi önemlidir. 2025-2026 eğitim-öğretim yılı verilerine göre; Türkiye'de 207 tane yükseköğretim kurumu (Devlet-vakıf üniversiteleri ve MYO) var olup bu kurumlarda 6.3 milyon kadar öğrenci (önlisans, lisans, yüksek lisans ve doktora seviyesinde) eğitim-öğretimi görmektedir.

Sayıları milyonlarla ifade edilen öğrencileri, aile ve devleti hayatta ne beklemektedir En azından bazılarını bekleyen koca bir hayal kırıklığıdır!

Üniversite eğitiminin amacı

Üniversiteler meslek eğitimi ağırlıklı kurumlardır. Buraları bitirenler toplum/devlet hayatında belli görevleri yerine getirirler. Bu şekilde bireyler eğitim yolu ile iş sahibi olma yanında toplum içerisinde statü sahibi olurlar. Ama üniversite mezunu olmak artık dünyada ve ülkemizde bunu garanti etmiyor. Sosyolog John Macionis (2015) "Üniversite eğitimliler diğer ülkelerin özellikle dünyanın nitelikli iş gücünün eşi benzeri görülmemiş rekabeti ile karşı karşıyadır " (Sosyoloji s. 285) demektedir.

Peki, üniversitelerimiz rekabetin yoğun olduğu bir dünyaya Türk üniversiteleri mezunlarını hazırlayabiliyor mu Bu soruya çok sayıda üniversite mezunu veriyoruz olmamıza rağmen kolayca evet demekte zorlanıyoruz. Çünkü üniversite mezunları hayata başladıklarında kısa sürede aldıkları eğitim ile yapmak istedikleri veya yapmaları istenilen işler arasında büyük uçurum ile karşılaşıyorlar. Sonuçta mutsuzluk, işsizlik veya standardı düşük işler...

Bu durumu "işlev bozukluğu" olarak açıklayabiliriz.

İşlev bozukluğu

Sosyolog John Macionis, (Robert K. Merton'a atfen) her sosyal yapının muhtemel birçok işlevi olduğunu ve bazılarının diğerlerinden daha belirgin olduğuna dikkat çekerek "açık ve gizli" işlevler ayrımı yapmıştır (2015 S. 14). Yükseköğretim sisteminin açık işlevi, genç insanların mezun olduktan sonra çalışacakları işlerde kullanmak üzere bilgi ve beceri ile donatmaktır. Yükseköğretimin gizli bir işlevi ise milyonlarca genç insanı iş piyasasından uzak tutarak işsizliğin belli seviyede tutulmasıdır. Merton'a göre "sosyal işlev bozukluğu" da (SİB) toplumun işlemesini aksatan herhangi bir toplumsal davranış kalıbı anlamındadır.

Bu noktada üniversite mezunlarının durumunu şimdi düşünebilirsiniz Bazılarının üniversite eğitimi alması kendileri ve bir başka kesim için iyi olabilir ama ekonomiyi, sosyal uyumu vs bozuyorsa ve dahi gelecekte sorunun artması muhtemelse!