İki imparatorluk, tek şehir: İstanbul'un 1600 yıllık sanat yolculuğu

Roma ve Osmanlı imparatorluklarına başkentlik yapan İstanbul'un dünya sanatına bıraktığı izler, Londra'daki Victoria ve Albert Müzesi'nde (V&A) açılan "Konstantinopolis'ten İstanbul'a: İki İmparatorluk, Tek Şehir" sergisinde buluştu. Koç Holding'in 100'üncü yılında desteğiyle hayata geçirilen sergi, Bizans mozaiklerinden Osmanlı ipeklerine uzanan kültürel etkileşimin hikâyesini anlatıyor.

16'ncı yüzyılda İstan­bul'u ziyaret eden Fransız hümanist Pierre Gilles, şehirle ilgili iz­lenimlerini şu sözlerle anlat­mıştı: "Diğer bütün şehirlerin bir hükümranlık dönemi var­dır ve hepsi zamanın yıpratıcı etkilerine boyun eğer. Yalnız­ca Konstantinopolis, bir tür ölümsüzlük iddiasında bulu­nuyor gibidir. İnsan soyu onu yaşatmak ya da yeniden inşa etmek için var olduğu sürece, o da bir şehir olarak varlığını sürdürecektir." Aradan yakla­şık 500 yıl geçti. İstanbul, im­paratorlukların yükselişine ve çöküşüne, savaşlara, fetihle­re, büyük kültürel dönüşüm­lere tanıklık etti. Ancak fark­lı medeniyetlerin bıraktığı iz­lerle kendisini sürekli yeniden yaratan şehir, bugün de dün­yanın en önemli tarih ve kül­tür merkezlerinden biri olma­yı sürdürüyor. İşte İstanbul'un bu çok katmanlı kültürel mi­rası, dünyanın en önemli sa­nat ve tasarım müzelerinden Londra'daki Victoria ve Al­bert Müzesi'nde (V&A) açılan "Konstantinopolis'ten İstan­bul'a: İki İmparatorluk, Tek Şehir" sergisiyle ziyaretçiler­le buluştu.

Koç Topluluğu'nun 100'ün­cü kuruluş yılında Koç Hol­ding'in desteğiyle hayata geçi­rilen sergi, İstanbul'un Roma ve Osmanlı imparatorlukları­na başkentlik yaptığı yüzyıl­lar boyunca ortaya çıkan bü­yük sanat ve tasarım gelene­ğini ele alıyor. Sergi, yalnızca İstanbul'un tarihini değil, bu şehirde gelişen sanatın Avru­pa'dan Asya'ya uzanan geniş bir coğrafyayı nasıl etkilediği­ni de gözler önüne seriyor.

Doğu ile Batı'nın buluştuğu şehir

Napolyon Bonapart, kendi­sine atfedilen "Dünyanın tek bir başkenti olsaydı, bu İstan­bul olurdu" sözünü gerçekten söyledi mi bilinmez, ama bana kalırsa Doğu ile Batı'nın bu­luştuğu noktada yer alan İs­tanbul için bu sözün doğrulu­ğu aşikâr. Tarihi Doğu Roma İmparatorluğu'ndan Bizans'a, Osmanlı'dan Türkiye Cumhu­riyeti'ne uzanan kadim dünya kenti İstanbul, tarihi boyunca dünyayı yöneten iki impara­torluğun başkenti oldu. İstan­bul'un imparatorluklar için değerini en iyi bilenlerden biri de kuşkusuz onu fethettikten sonra kendisini yıkılan Doğu Roma (Bizans) imparatorları­nın meşru halefi olarak gören ve kendisini "Kayser-i Rum" (Roma İmparatoru) ilan eden Fatih Sultan Mehmet'ti.

İşte İstanbul'un bu eşsiz kültürel mirasını yansıtmayı hedefleyen serginin açılışın­da konuşan V&A Direktörü Tristram Hunt da İstanbul'un tarih boyunca farklı medeni­yetlerin buluşma noktası ol­duğunun altını çizdi. İngiliz yazar Robert Byron'ın İstan­bul'u "iki kıtanın yarım kal­mış öpücüğü" olarak tanım­ladığını hatırlatan Hunt, şeh­rin Doğu ile Batı'nın, kara ile denizin, Hristiyanlık ile İs­lam'ın yaratıcı buluşma nok­tası olduğunu söyledi.

Bizans'tan Osmanlı'ya İstanbul

Küratörlüğünü Bella Rade­nović ve Tim Stanley'nin üst­lendiği sergi, İstanbul'un uzun tarihini dört ana bölümde ele alıyor: "Roma'nın Başlangıcı" adını taşıyan ilk bölüm, İmpa­rator Konstantin'in Byzanti­on'u Roma İmparatorluğu'nun başkenti yapmasının ardından yaşanan gelişmelere odaklanı­yor. "Cennet ve Yeryüzü" baş­lıklı ikinci bölüm ise Bizans dönemindeki dini ve gündelik yaşamı anlatıyor. Üçüncü bö­lüm, Fatih Sultan Mehmet'in 1453'te İstanbul'u fethetme­siyle başlayan yeni döneme ayrılmış. Venedikli ressam Gentile Bellini'nin 1480 yılın­da yaptığı ünlü Fatih Sultan Mehmet portresi de bu bölüm­de yer alıyor. Serginin son bö­lümü ise Osmanlı İmparator­luğu'nun son yüzyıllarında İs­tanbul'daki gündelik yaşama odaklanıyor.