Olmak ya da olmamak, işte bütün mesele bu!
Düşüncemizin katlanması mı güzel,
Zalim kaderin yumruklarına, oklarına
Yoksa diretip bela denizlerine karşı
Dur, yeter! Demesi mi
Ölmek, uyumak sadece! Düşünün ki uyumakla yalnız
Bitebilir bütün acıları yüreğin,
Çektiği bütün kahırlar insanoğlunun

Dünyaca ünlü yazar Shakespeare'nin "Yaşamak mı Ölmek mi" diye bilinen ancak dilimize "Olmak ya da olmamak" diye çevrilen ünlü eseri Hamlet'ten bir kesit... William Shakespeare'ın yüzyıllardır dünyanın dört bir yanında sahnelenmeye devam etmiş, sayısız farklı yorum ve uyarlamaya ilham veren eseri, babasının ölümü üzerine annesi Gertrude'nin, amcası Claudius'la (babasının ölümünden sonra kral olmuştur) evlenmesi ile sarsılan Danimarka Prensi Hamlet'in babasının hayaletinden gerçeği öğrenip intikam arzusunu anlatır. Shakespeare'in yaklaşık 1599 –1601 yılları arasında kaleme aldığı Hamlet, yalnızca bir intikam tragedyası değil elbette. Edebiyat tarihinde de modern bireyin ilk temsili olarak kabul edilen eser, eylem ile düşünce, vicdan ile iktidar, yaşam ile ölüm arasındaki gerilimi merkeze alır. Peki, bu zamansız metin nasıl doğdu Shakespeare'e hangi şartlarda ilham verdi İşte Oscar ödüllü yönetmen Chloe Zhao'nun yönettiği Hamnet isimli film, bu sorulara yanıt veriyor. Shakespeare'in 11 yaşında hayatını kaybeden oğlu Hamnet ve bu kaybın aile üzerinde bıraktığı derin izleri anlatan film, adını aldığı Hamnet ile Hamlet arasındaki isim benzerliğini bilinçli bir şekilde kullanıyor. Tarihsel olarak da bilindiği üzere, Shakespeare'in oğlunun ölümünden birkaç yıl sonra Hamlet'i yazması, bu iki anlatı arasındaki duygusal bağı güçlendirir. Film de bu büyük sanat eserinin ardında yatan kişisel yası odağına alıyor.

Film, Maggie O'Farrell'in 2020 tarihli romanından uyarlanmış. Roman, Shakespeare'i bir edebiyat dahisi olmaktan ziyade, yas tutan bir baba ve eş olarak ele alıyordu. Hatta yazar O'Farrell, kitapta Agnes olarak adlandırılan William Shakespeare'nin eşi Anne Hathaway'i, doğanın kucaklamasına özlem duyan ve zamanını ormanda şahin avcılığı yaparak geçiren, doğaüstü yeteneklere sahip bir kadın olarak tasvir ediyor. Hamnet ise ailesini, özellikle ikiz kız kardeşini çok seven, enerjik bir genç çocuk olarak gösteriliyor. O'Farrell'ın canlı bir şekilde kurguladığı dünyada, Hamnet'in ölümü veba salgınına bağlanıyor. Shakespeare, önemli bir karakter olmasına rağmen, kitapta doğrudan adı geçmiyor. Bunun yerine, "koca" veya "baba" olarak anılıyor.

Bu açıdan filmin kitabın aslına uygun hareket ettiğini söylemek mümkün. Zira filmde de Shakespeare'den ziyade Agnes'in trajedisi daha çok vurgulanıyor. Filmde Shakespeare karakteri (Paul Mescal), yazı aracılığıyla hayatta kalmaya çalışan bir figür olarak çizilirken; Agnes (Jessie Buckley), acıyı bedeniyle ve doğayla yaşayarak dönüştüren bir karakter olarak öne çıkıyor. Bu karşıtlık, filmin duygusal merkezini oluşturuyor. Buckley, Agnes'in inişli çıkışlı trajedisini yansıtmakta çok başarılı. Nitekim onun bu performansı kendisine "En İyi Kadın Oyuncu" Oscar adaylığı getirdi. Özellikle doğum ve ölüm sahnelerindeki duyguyu seyirciye geçirmekte ikna edici bir oyun sergiliyor oyuncu. Öte yandan Hamlet'i oynayan çocuk oyuncu Jacobi Jupe'nin boyundan büyük işler başardığını söylemeliyim.

8 DALDA OSCAR ADAYI
Film, bir Shakespeare filmi değil. Hatta karakterin adını bile sona doğru duyuyoruz. O da artık Londra'da oyunları merak edilen bir yazar olduğu için zikrediliyor. Filmin finaline doğru Globe Tiyatrosu'nda sahnelen ilk Hamlet bölümü nefeslerin tutulduğu yer olarak akılda kalıyor.
Büyük trajediyi küçük anlar üzerinden kuran yönetmen Zao'nun şiirsel görselliğiyle bezenen film, hem vizyon başarısı hem de ödüllerle adından sıkça bahsettirmeye devam ediyor. En son Altın Küre'de En İyi Dram Filmi, En İyi Dram Filmi Kadın Oyuncusu ödüllerini alan film Oscar ödüllerinde de En İyi Film, En İyi Yönetmen, En İyi Uyarlama Senaryo başta olmak üzere 8 dalda aday gösterildi. Bunca adaylık bana biraz abartıyı geldi açıkçası. Öte yandan merak edenler için, gelmiş geçmiş en ünlü yazar olan Shakespeare, Hamlet'i yazdıktan 15 yıl sonra 1616'da hayatını kaybetti. Eşi Anne ise 7 yıl daha yaşadı. Geriye kalan çocukları Susanna ve Hamnet'in ikizi Judith ise sırasıyla 1649 ve 1662'de vefat etti.