Türkiye'nin doğası yapay zekâyla geleceğe taşınıyor

Yapay zekâ artık yalnızca hayatımızı kolaylaştıran bir teknoloji değil; sanattan bilime, kültürden çevreye kadar pek çok alanda yeni bir düşünme biçiminin kapısını aralıyor. Peki, bu güçlü teknolojiyi doğayı anlamak ve geleceğe taşımak için kullanabilir miyiz Antalya'da devam eden Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında bu sorunun peşine düştük ve cevabı dünyaca ünlü dijital medya sanatçımız Refik Anadol "Büyük Doğa Modeli: Türkiye" projesiyle verdi. Anadol, Türkiye İş Bankası iş birliğiyle hayata geçirdiği bu projenin detaylarından bahsetti. Türkiye'nin 33 millî parkında gerçekleştirilen saha çalışmalarında 150'den fazla kişinin katkısıyla, bitki ve hayvan türlerinin görüntülerinden kuş sesleri ve doğal ortam seslerinden oluşan 500 milyondan fazla veri noktası toplanmış. Böylece Türkiye'nin doğal zenginliklerini, bitki örtüsünü ve biyolojik çeşitliliğini yapay zekâ aracılığıyla anlamlandırmayı hedefleyen bir model geliştirilmiş.

DOĞANIN YERİNE GEÇMİYOR
Anadol'un yıllardır üzerinde çalıştığı veri, yapay zekâ ve sanat birlikteliği, bu kez doğanın hafızasını kayıt altına alma fikriyle karşımıza çıkıyor. Anadol'un burada altını çizdiği önemli bir nokta var: Yapay zekâ doğanın yerine geçmemeli, onu taklit etmekle yetinmemeli. Aksine doğayı daha iyi anlamamıza, korumamıza ve gelecek kuşaklara aktarmamıza yardımcı olmalı. Dünyada ilk defa bir ülkenin kendi doğa modelini oluşturduğunu ve bunun ülkemizdeki verilerle üretilen ilk yapay zekâ modeli olduğunu söyleyen Anadol, "Yapay zekâyı doğayı taklit etmek veya onun yerini almak için değil, doğayı anlamak için kullanmalıyız" diyor. Türkiye'nin kendi coğrafyasından elde edilen verilerle eğitilen model bilimsel araştırmalar için de önemli bir potansiyel taşıyor. Yerel verinin küresel teknolojiyle buluşması, doğayı koruma mücadelesine yeni bir araç kazandırıyor.

Anadol, eşi Efsun Erkılıç ve ekibiyle birlikte haziran ayında Los Angeles'ta dünyanın ik yapay zekâ müzesi DATALAND'i açmıştı. Beş galeriden oluşan müzede ziyaretçilerin ses, koku, hareket ve biyometrik verilerle değişen sanat eserlerinin bir parçası olduğunu anlatan Anadol, yapay zekâ alanında on yılı aşkın süredir çalıştıklarını anlatırken teknolojinin baş döndürücü hızına da dikkat çekti. Ona göre yapay zekâ için geçen on yıl, neredeyse yüz yıllık bir döneme karşılık geliyor. Ancak asıl mesele teknolojinin ne kadar geliştiği değil, insanlığa ve doğaya ne kattığı. Bu yaklaşım, teknolojiye yalnızca yenilik ve hız üzerinden bakmamamız gerektiğini hatırlatıyor.

DOĞAYI KORUMAK ORTAK SORUMLULUK
COP31'de doğa ve sürdürülebilirlik başlığında öne çıkan bir diğer konu da kurumların çevreye karşı sorumluluğuydu. Türkiye İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Suat Sözen, bankanın çevre alanındaki çalışmalarını anlatırken 81 İlde 81 Orman projesine dikkat çekti. 2008-2017 yılları arasında 2,2 milyon fidanın toprakla buluşturulduğunu, 2023-2031 döneminde de 2,2 milyon fidan daha dikilmesinin hedeflendiğini belirtti. Sözen'in anlattığı projeler arasında deniz ekosisteminin korunmasına yönelik çalışmalar da vardı. Üç tarafı denizlerle çevrili Türkiye'de denizlerin yalnızca doğal güzellik değil, aynı zamanda önemli bir ekonomik değer olduğuna dikkat çekerek insan müdahalesinin azaltılmasının önemini vurguladı. Aslında burada verilen mesaj oldukça açık: Doğayı korumak yalnızca devletlerin ya da çevre kuruluşlarının değil, bireylerden kurumlara kadar herkesin ortak sorumluluğu.