BASIN tarihinin en önemli görsel arşivlerinden biri olarak kabul edilen Selahattin Giz koleksiyonundan geniş bir seçki, Pera Müzesi'ndeki "Cumhuriyet'in Kamera Arkası" sergisinde izlenime sunuldu.

İstanbul Araştırmaları Enstitüsü'nün (İAE) 20. yıldönümü için düzenlenen sergi, erken Cumhuriyet İstanbul'unun gündelik hayatını ve fotomuhabirliğinin perde arkasını ele alıyor.

İdil Çetin ve Ahmet Ersoy küratörlüğünde düzenlenen sergi, Suna ve İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu'nda yer alan 90 bini aşkın negatiften oluşan Basın Fotoğrafları Arşivi'nden seçilen görüntülerle, 1920'lerden 1950'lerin başlarına uzanan dönemin İstanbul'una alışılmışın dışında bir yerden bakıyor.

Seçki, sokaktaki insanın gündelik yaşamını, şehrin ritmini ve mekânlarını, dönemin toplumsal ve siyasi olaylarını, hatta gazete sayfalarına hiç girmemiş kareleri görünür kılıyor. Böylece erken Cumhuriyet döneminin konu çeşitliliğini, fotomuhabirliğinin perde arkasıyla birlikte ele alıyor.

Bozacı dükkânı ve müşteriler, 1925 sonrası.

Kazalar, yangınlar, suç mahalleri, mahkûmlar, yaralılar ve mahkeme koridorlarında bekleyen insanlar da dönemin haber dünyasının sert yüzünü ortaya koyuyor.

Sergide dönemin kültür-sanat dünyasındaki gelişmeleri yansıtan karelere de rastlamak mümkün. Nâzım Hikmet'in yargılandığı mahkemedeki fotoğrafından Neyzen Tevfik'in 7 Gün dergisine kapak olan karesinin orijinaline, Semiha Berksoy'un portresinden Darülbedayi'deki suflörün görüntüsüne kadar pek çok dikkat çekici fotoğraf sergide yer alıyor.

Piyango bileti ve tütün ürünleri satılan büfenin tezgâhındaki kadın satıcı, 1930'lar.

90 BİN KARELİK FOTOĞRAF ARŞİVİ

Sergiye kaynaklık eden arşiv, fotomuhabiri Selahattin Giz'in, başta ustası Namık Görgüç olmak üzere meslektaşlarından derlediği kişisel basın arşivinden günümüze kalanlardan oluşuyor. 2011'de satın alınarak Suna ve İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu'na dahil edilen Basın Fotoğrafları Arşivi, toplam 90 bin 52 negatif içeriyor.

Nâzım Hikmet, İstanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nde konuşurken; beraatle sonuçlanan beş şiir kitabı davasının duruşması, Mayıs 1931.

Sergideki seçki, Basın Fotoğrafları Arşivi'nin 12 bin 586 cam ve 8 bin 97 asetat negatiften oluşan ilk grubundan hazırlandı. Bu grubun önemli bir bölümünü gazeteci ve fotomuhabiri Namık Görgüç'ün oluşturduğu düşünülüyor.

Cumhuriyet gazetesinin fotoğraf servisini, gazetenin kurulduğu 1924 yılında Benli Kemal'le birlikte oluşturan Görgüç, İstanbul'u adım adım kaydederken Türkiye'de basın fotoğrafçılığının gelişimine de katkıda bulundu.

Denizde fıçı içinde yüzen çocuk.

Görgüç'ün 1947'deki ölümünün ardından arşivin fotoğrafçı Selahattin Giz tarafından korunduğu ve genişletildiği biliniyor. Koleksiyonda Cemal Göral ve Faik Şenol gibi dönemin diğer fotoğrafçılarının çekimleri de yer alıyor. Yüzlerce görüntünün bugün bir arada incelenebilmesinin arkasında, Giz'in okunaksız olanlar da dahil farklı nitelikteki negatifleri yıllar boyunca koruması yatıyor.

"Cumhuriyetin Kamera Arkası", 28 Mart 2027 tarihine kadar Pera Müzesi'nde ziyaret edilebilir.