SANATÇI Bedri Baykam "Bu başyapıt beni 12 yaşından beri hem ürkütmüş hem de büyülemişti ve hâlâ ilhamımın merkezinde duruyor" diyor Pablo Picasso'nun Les Demoiselles d'Avignon (Avignonlu Kızlar) tablosu için.

Modern sanat tarihinin en tartışmalı ve dönüştürücü eserlerinden biri olan bu tablodan ve Picasso'nun yaşamından esinle uzun yıllara dayanan bir seri hazırlayan Baykam ilk gösterimi Mayıs 2025'te Paris'teki Galerie S/Beaubourg'da açtığı sergiyle yapmıştı.

'Baykam on Picasso: Les Demoiselles Revisited' sergisinin ikinci durağı ise Taksim'deki Piramid Sanat oldu.

Bedri Baykam

1989'dan itibaren, özellikle Real-Fakes serisinde en sevdiği sanatçıların pek çok yeniden yorumunu ürettiğini belirten Baykam, "Bunların kalbinde hep Les Demoiselles vardı. Bu çalışmalar yalnızca Ankara ve İstanbul'da değil, uluslararası olarak Paris, Berlin, New York, Los Angeles ve hatta Barselona Picasso Müzesi'nde sergilendi. Yıllar boyunca Neo-Ekspresyonizm ve multimedya içinde farklı yönler denememe rağmen, Les Demoiselles d'Avignon, her zaman en güçlü yaratıcı favori konularımdan biri olarak kaldı. İşte bu yüzden, sonunda tüm bir sergiyi bu başyapıta adama kararı aldım" diye açıklıyor serginin ortaya çıkışını.

Piramid Sanat'taki sergi, Paris'te kurulan kavramsal çerçevenin bir tekrarı değil; serinin yeni ve daha önce hiç sergilenmemiş işleriyle genişlediği, düşünsel olarak derinleştiği bir versiyon olarak kurgulandı. İstanbul, Les Demoiselles d'Avignon'u tarihsel merkezinden uzaklaştırarak sanatçının kendi üretim ve düşünce alanına taşıyan bilinçli bir geçişi temsil ediyor.

Baykam on Picasso: 'Les Demoiselles Revisited', 5 Eylül'e kadar Piramid Sanat'ta izlenebilir.

AVIGNON NERESİ

ESERİN ismi Fransa'daki Avignon şehrinden gelmiyor. Hayatına pek çok kadın giren Picasso yüksek libidosuyla tanınıyor. Baykam'a göre eserin dolaşımda olan diğer adları arasında Le Bordel d'Avignon ve Les Filles d'Avignon vardı. Ayrıca Lyon'da bir Rue d'Avignon ve Barcelona'da bir başka Avignon Sokağı olduğunu da hatırlamalıyız. En önemlisi, Picasso'nun evinin yakınında yer alan, sık sık gittiği genelevlere ev sahipliği yapan Carrer d'Avinyo idi. Nihai başlık büyük olasılıkla bu mekâna bir gönderme olarak seçilmişti. Her hâlükârda, o dönemde 'Avignon' kelimesi Avrupa'nın bütün sefahatini sembolik olarak taşır hale gelmişti.

Picasso'dan önce resimde idealize edilmiş kıvrımlarla temsil edilen kadın bedeni, bu yapıtla birlikte tüm yerleşik sınırların dışına taşar; estetik beklentilerden arındırılmış, rahatsız edici bir açıklıkla başrole yerleşir. Kadın, olması beklendiği gibi değil, sanatçının aktarmak istediği kavram üzerinden odağa alınır ve bu tavır modern sanatın en güçlü kırılma anlarından birini yaratır.

Pablo Picasso - Les Demoiselles d'Avignon, 1907

Picasso'nun adı louvre müzesi soygununa nasıl karıştı

SERGİYLE birlikte 'Baykam on Picasso' adında bir de kitap yayımlandı. Prof. Dr. Hasan Bülent Kahraman'ın katmanlı sunuş yazısı ile başlayan kitapta Avignonlu Kızlar'ın Bateau-Lavoir'dan MoMA'ya uzanan yolculuğunu anekdotlarla aktaran Bedri Baykam'ın kapsamlı araştırma yazısı yer alıyor.

Bu yazıda Picasso'nun hayatından ilginç detaylar da veriliyor. Louvre Müzesi'nden Mona Lisa'nın çalınması olayına adının karışması gibi.

Picasso Avignonlu Kızlar tablosuna hazırlanırken, Afrika ve İberya heykellerinden etkilendiği biliniyor.

Pablo Picasso'nun yakın dostu yazar Guillaume Apollinaire'in sekreteri Gery Pieret, Louvre'daki bir sergide yer alan elli kadar heykelin birkaç tanesini çalıp 50 Frank'a satar.