DOKUZ: İktidar süresi uzadıkça aslında ta kuruluşundan beri bir lider partisi olan Ak Parti'de lider giderek daha da güçlendi. Tam burada İbni Haldun'un neredeyse 800 yıl önce söylediği durum tahakkuk etmeye başladı. Ne demişti Üstat: Melik Mülkün temellerini sağlamlaştırdıkça mülkü beraber kurduğu insanları yanından uzaklaştırır. Çünkü onlar da en az kendisi kadar mülk üzerinde tasarrufta bulunma ve söz söyleme hakkına sahiptirler. Melik giderek mevalilerle/yabancılarla/maaşlılarla çalışmaya başlar... Bu neredeyse doğanın değişmez kanunları gibi değişmez bir süreçtir.
Böyle olunca istişare ortadan kalkar kaçınılmaz olarak. Çünkü istişare; kategorik olarak eşitler arasında yapılır. Melik ile mevali arasında istişare olmaz. Ancak melik emreder mevali emri yerine getirir ve/veya rapor sunar.
Burada, ta kuruluştan beri hala liderin yanında kalmayı başaranlar özel bir dikkati hak etmektedirler. Bunlar, acaba ta kuruluştaki yerlerini/ağırlıklarını koruyorlar mı Yoksa onlar da mevaliye mi dönüştüler.
ON: Diyelim ki Melik, Allah korkusu ve yetkiyi halktan almış olma bilinciyle gücünü kontrollü ve hayırda kullanıyor... Hakkını teslim etme babında belirtmeliyiz ki; R. Tayyip Erdoğan tam da böyle davranıyor. Hakk'tan ve halktan kopmamaya özel bir gayret gösteriyor.
Böyle durumlarda liderin yanında bir Ebu Zer, Hz. Ömer'in yanında yer alan Hz. Ali gibi birileri olması beklenir, olmuştur da. Sonu hayırla bitmeyecek işler bu sayede engellenmiştir de...
Ne var ki her zaman güçlü liderlerin yanında/gölgesinde yeni, farklı ve istenmeyen fakat fiilen var olan güç odakları da oluşur. Bu yapılar çoğunlukla doğrunun etrafında dolanıp kişisel ikbal ve servet peşinde olurlar.
Varlıkları ve yapıp-etmeleri bir tarafa, bu yapılar başları sıkıştığı anda, işleri tıkandığı yerde liderin gölgesine sığınırlar, onun ismini araçsallaştırırlar. O istedi... onun haberi var... onun için... vs. söylemleri en çok kurdukları cümle olur.
Tıpkı Eflatun'un 'Devlet'inde anlattığı 'görünmez çoban' gibi; liderin gölgesine sığınınca görünmez olduklarını zannederler...
ON BİR: Liderin gücü arttıkça, paradoksal biçimde yakın çevre lideri çevreleyip dar bir çerçeve içerisinde tuttukça, yapıp-edenler yaptıklarının hesabını vermeyip hep yukarıyı işaret ettikçe; aslında kendilerine kötülük ederler. Kendi kişiliklerinin bir ağırlığı kalmayacağı gibi sözleri de tesirini kaybeder.
Böyle olunca da 'dava'yı, 'anlatı'yı, 'hikaye'yi, 'hedef'i anlatma ve açıklama görevi tamamen liderin üstünde kalır. Yanındakiler yardımcı olacağına yük olmaya başlarlar.
ON İKİ: Başlangıçta, kurucu unsurlar kategorik olarak eşit oldukları için onların her türden toplantıları aynı zamanda bir öğrenme ve paylaşım toplantıları iken, zamanla bu toplantılar kuru birer teknik seanslara indirgenir. Dahası, katılımcılar bu toplantılarda herkes aykırı olsa da kendi düşüncesini söylemesi gerekirken, 'divan'ın aslı bu iken; risk almaktan kaçınarak liderin hoşuna gideceğini vehmettiği şeyler söyler hale gelir.
ON ÜÇ: Geniş çevreli yönetim söz konusu olduğu zamanlarda hem siyasi kademelerde hem bürokraside alabildiğine çeşitlilik hakim iken, zamanla, çevre giderek daralır, göreve getirme ve atamalar bu dar çerçevede insanların tanıdıkları ile sınırlı kalır. Bu hal ise geniş halk yığınları nezdinde adaletin ve liyakatin yıpranmasına sebep olduğu gibi hem siyasette hem bürokraside kalitenin düşmesine sebep olur...
ON DÖRT: Dünün kendi başına ayakta duran hatta siyaseti besleyen, dolayısıyla gerektiğinde eleştirel yaklaşımlarda bulunan STK'lar zamanla devletten beslenen kurumlar haline geldiler. Bu ise fikir ve düşünce sahasında bir kısırlaşmaya, işlevsizleşmeye dönüştü. Bu yapılar; siyasetin fikir üretemeyeceğini, aksine entelektüel çevrelerin ürettiklerini tüketeceği gerçeğini unuttular.

1