Türkiye, derin bir ekonomik buhranın kâh kenarında kâh eşiğinde duruyor. Açıklamalar ve teknik terimler bir yana, piyasanın tedirginliği açık. Fon krizini yalnızca bir mali yönetim hatası mı yoksa kamu kaynağı ile özel çıkarların iç içe geçtiği bir kırılma noktası olarak mı göreceğiz. Krizin fotoğrafında siyasetçi var, bürokrat var, iş insanları var, para yok... Kayıp para bulunmadığı sürece kriz geçici bir rahatsızlık olmaktan çıkıp kalıcı bir yapısal hastalık haline geliyor. özüm ise ancak güncellenen şeffaf kayıtlarla ortaya konabilir.

Bunun için konu, kapsamlı ve cesur bir incelemeye doğru çekiliyor, sanki. Sadece Hazine, Merkez Bankası, BDDK, SPK ya da ekonomiyle doğrudan ilgili makamlarla sınırlı kalmak yerine krizin gerçek boyutunu tüm kamu kurumlarında aramak gerekecek. Nitekim gün be gün gündem değişmiyor. Sohbetler dönüp dolaşıp fon krizine geliyor. Kamu tarafında; daire başkanı ve üzeri makamlar ile yakınları için geriye dönük en az 5 yıllık mali hareketlerin, borsa ve fon işlemlerinin taranması kaçınılmaz. Özel sektör için de benzer bir merceğin; manipülatif hareketlere konu şirket yöneticilerini ve yakın ilişkilerini kapsaması beklenir.

Büyük servet transferleri genellikle bir gecede olmaz. Zaman içinde, kademeli olarak, piyasa hareketleriyle, borsa işlemleriyle, şirket ortaklıklarıyla, yurt dışı hesaplarla ve yakın akrabaların, danışmanların, iş ortaklarının üzerinden yürür. Geriye bakış, hem karar alma süreçlerini hem de bu kararlardan kimlerin nasıl etkilendiğini gösterir. Tam da bu yüzden adli ve idari inceleme geçmiş işlemleri esas alarak halkayı genişletiyor. Burada kimseyi peşinen suçlamak gerekmez. Ama kimseyi de incelemenin dışında tutmamak gerek.

Ne linç, ne de cadı avı... Hedef; sistemin temizlenmesi, güvenin ve kurumsallığın yeniden inşası ve kayıp paranın bulunması. Tersi bir durumda sistem, derinleşen krizi tolere edemeyebilir. Geçici ya da konjonktürel sıkıntı söylemini oldukça aşan bir fiili durum oluşur. Türkiye'nin önünde şu anda bu iki yol duruyor. Konuyu gündemde sabırla tartışmak ya da unutmak. Unutmanın sonucu sadece bir mali kriz olarak kalmaz. Sermaye ürker, ticaret yavaşlar, yatırımlar durur. Ülke gittikçe küçülen, kendi içine kapanan, dışarıya karşı rekabet gücünü yitiren bir ekonomi haline gelir. Daralan üretim, pazarı yabancı mallara bırakır.

Bu noktada daha yapısal bir önlem de tartışılmalıdır. Nasıl ki memurlara ticaret yasağı var. Kamuda belli makamlarına da borsa işlemleri ile bazı finansal araçlara ilişkin kısıtlamalar olabilir.