Bu hafta Macaristan'da Peter Magyar'ın Saygı ve Özgürlük Partisi (Macarca kısaltması ile Tisa Partisi), 16 yıldır iktidarda olan Başbakan Viktor Orban'ın Yurttaş İttifakı (FİDES) partisini oyların yüzde 53'ünü alarak yendi. Sadece ülkemizde değil, hemen hemen her ülkede, hatta Amerika'da bu seçimlerden alınacak dersler konulu yazılar, televizyon tartışmaları yapılıyor. Yakında bu konuda kitaplar da yazılırsa, şaşırmamak gerekir.

İfade edilen görüşlerin hemen hepsi, Orban'ın uzun başbakanlığına işaret ederek, halkların benzer durumdaki yönetimlerden nasıl "kurtulacağı" üzerinde odaklanıyor. Uluslararası laflar dönüp dolaşıp 26 yıldır işbaşında olan Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin üzerinde oluyor; Türkiye'de ise Cumhurbaşkanı Recep Erdoğan. Bu arada çok partili demokratik seçimler yapılmayan ülkelerde 30-40 yıldır işbaşında olanlarla ilgili fazla bir tartışma yok! Ama Rusya ve Türkiye, "seçimleri sürekli kazanan" liderlerin ülkesi olarak kaydediliyor.

Rusya'da seçimlerin ne kadar çok adaylı ve serbest cereyan ettiği tartışılabilir. Ama Türkiye'deki seçimlerin adil ve eşit koşullarda yapıldığına kimsenin itirazı olmaz, olamaz. Orban'ın yönetim tarzına yöneltilen çok eleştiriler olmakla birlikte, onun dört kere seçim kaybettiği ve daha sonra yeniden kazandığı dikkate alınırsa, Macaristan'da da parlamento seçimlerinin serbest ve adil olduğuna da kimse itiraz edemez.

Önceki gidip-gelmelerden sonra, 2010'dan itibaren sürekli kazanma dönemine girmiş olan Orban'ın gerçekten de bu seçimleri kaybetmesi, iyice irdelenmesi gereken bir siyasal gelişme oldu. Üstelik, geçen hafta ABD ile İran arasında 47 yıldır ilk kez yapılan doğrudan görüşmelerde Amerika'yı temsil eden ABD başkan yardımcısı J.D. Vance, seçim kampanyasının son haftasında Macaristan'a giderek, ülkesinin ve tabii Başkan Donald Trump'ın Orban'a olan desteğini bizzat ifade ettiği halde! Bu arada hem AB hem de NATO üyesi olan Macaristan'ın başbakanının, bu iki kurumla çekişmeli Rusya lideri Putin'in "en iyi dostu" diye nitelendiğini de hatırlayalım.

Böyle, he iki tarafın desteğine sahip ve geçen yıldan bu yana yapılan bütün kamuoyu yoklamalarının galibi Orban, nasıl oldu da bu seçimi kaybetti Bazılarının lafı döndürüp dolaştırıp getirdiği "Benzeri liderlerin de seçimleri kaybetmesi için ne yapabiliriz" sorusunu da sorabiliriz.

Seçimleri kazanan Tisa ile kaybeden Fides'in siyasal yelpazede aynı dilimde yer alan Hristiyan milliyetçi, AB ve NATO üyeliğinde yana partiler olduğu da dikkate alınırsa, Orban'ın seçimi kaybetme sebebi önem kazanıyor.