in mi Amerika mı

Son dönemin en popüler sorusu bu.

Cevabı bir siyasetçiden değil, sahadan gelen bir iş insanından dinleyelim.

TÜSİAD'ın eski başkanı Orhan Turan'dan.

Onu ne zaman görsem aklıma iktidarın ekonomi politikalarını eleştirdiği için polis eşliğinde götürüldüğü an geliyor. Görev süresince sadece Anadolu'yu dolaştığı için "Anadolu Başkanı" diye eleştirildi. Görevini bırakırken sosyalist Nazım'ın dizeleriyle veda etmesi de ayrıca konuşulmuştu.

Oksijen gazetesinden Elif Ergu'nun yaptığı röportajda Turan'ın son seyahat notları var. Amerika, in ve Avrupa'yı kapsayan bir tur. Özellikle in gözlemleri dikkat çekici.

Şöyle anlatıyor...

★★★

"Amerika'dan sonra in'e geçince iki ülkeyi çok net kıyasladım. New York'ta altyapı dökülüyor. in'de ise özellikle Shenzhen ve Guangzhou arasında 500 kilometrelik yolda tek bir kasis yok. Shenzhen 40 yıl önce 30 bin kişilik bir balıkçı kasabasıymış. Bugün 20 milyon nüfuslu bir teknoloji metropolü. Yaş ortalaması 32. Gittiğimiz bir teknoloji firmasını üniversite sandım. Meğer çalışanların yaş ortalaması 26 imiş. Kent nüfusunun yaklaşık 4 milyonu teknoloji firmalarında çalışıyor."

Rakamlar da çarpıcı. in'de 100 Türk firması var. Türkiye'de ise 1200 civarında inli firma faaliyet gösteriyor. 2025'te in'den ithalatımız 50 milyar dolara yaklaşıyor. Dış ticaret açığı 6-7 milyar dolar artmış. Sadece Shenzhen'in dış ticaret hacmi 620 milyar dolar.

"Şehirdeki tüm araçlar neredeyse elektrikli. Yeşil plaka taşıyorlar. Mavi plaka görülürse başka şehirden geldiği anlaşılıyor. Elektrikli olmayan lojistik araçlarının kente girmesine izin verilmiyor."

"Kişi başına 57 metrekare yeşil alan düşüyor. 15 metrekare park alanı var. Yerde toz yok, izmarit yok, çöp yok" diyor Turan.

★★★

Brüksel'e geçince fark daha da belirginleşmiş. Metro çalışmıyor, köşede duran çöp ertesi gün hâlâ yerinde. in'de ise dilencilerin bile boynunda karekod var. QR kod okutarak para gönderiyorsunuz. Nakit neredeyse yok. Herkes WeChat ile ödeme yapıyor.

Shenzhen'in yıllık Ar-Ge harcaması 30 milyar dolar. Bu rakam şehrin toplam gelirinin yüzde 6.6'sına denk geliyor. Türkiye'nin toplam Ar-Ge harcaması 17 milyar dolar seviyesinde. Shenzhen 20 yıldır patent başvurularında birinci.

BYD ziyaretinde gördükleri de dikkat çekici. 8-9 bin dolarlık modeller de var, 200 bin dolarlık olanlar da. Hatta yerinde zıplayan, "dans eden" modellerden söz ediyor. Şirketin girişinde bir ekran var. O ana kadar kaç elektrikli araç üretildi, kaçı trafikte anlık izlenebiliyor. Ziyaret sırasında trafikteki araç sayısı 580 binden 620 bine çıkmış. Turan'ın ifadesiyle bir bardak kahve içene kadar araçlar şarj oluyorlar. Yani o kadar hızlı...

★★★

Kadın istihdamı da yüksek. Kadınların iş gücüne katılım oranı yüzde 70'in üzerinde. Teknoloji firmalarının sunumlarında salonun yüzde 80'i kadınlardan oluşuyormuş.