Yazar, kutsal ile popülerin yer değiştirmesini ve dinin postmodern tüketim kültürüne dönüşmesini eleştiriyor; camide baby shower örneği üzerinden kutsalın araçsallaştırılması mekanizmasını açıklıyor. Geleneksel dindarlıkta kutsal insanı sınırlarken, modern dindarlıkta insanlar kutsalı kendi amaçlarına hizmet ettirmek için esnetiyorlar. Bu değişim sadece inanç meselesi değil, kimlik performansı haline mi gelmiş, yoksa dinin her dönemde güç ve prestij aracılığı kullanılması normal mi?
Bir caminin içinde bembeyaz bir dekor. Çiçek aranjmanları, tüllü bebek karyolası, yakılmış mumlarla bezeli bir düzine şamdan, ortada beyaz mini puf koltuklar, aralarında pembe bebek puseti süsü... Ve panoya asılmış kocaman neondan bir yazı; "Oh Baby."
Bir an duruyorsunuz. Yanlış görmüş olmayı diliyorsunuz ama hayır orası bir cami.
Etkinlikse baby shower. Doğacak bebeği kutlama ve anneye destek olma partisi... 20'nci yüzyılda başlayan Amerika tüketim kültüründen doğan seküler bir kutlama.
Ve insan ister istemez şu soruyu soruyor. "Biz ne ara bu kadar yönümüzü kaybettik"
★★★
Kocaeli'nin Gölcük ilçesindeki o görüntüler sadece bir "organizasyon faciası" değil. Bu, bir zihniyet fotoğrafı.
Çünkü mesele bir camide pasta kesilmesinden öte... Mesele, kutsal ile popüler olanın yer değiştirmesi.
Bugün artık hayatımızın merkezinde inanç değil, gösteri var. İbadet değil, story var.
Baby shower... Gender reveal... Alkolsüz kokteyller... "Helal konsept" mekanlar, süslemeler... Hepsi aynı şeyin farklı yüzleri... İnancın estetik bir dekor haline gelmesi.
Peki bu yeni mi
Aslında değil. Ama bu kadar çıplak ve bu kadar ölçüsüz hale gelmesi yeni.
Bugün Kâbe manzaralı 5 yıldızlı otellerde kurulan sofralara bakın. İftar dediğiniz şey artık ibadetten öte, bir organizasyon paketi.
"VIP iftar menüsü", "Premium sahur experience", "Ramazan konseptli lounge..."
Kâbe'yi fonda bırakıp selfie çekilen çağdayız.
★★★
Oysa Osmanlı'da Ramazan bambaşka bir şeydi.
Kapılar açıktı. Gerçekten açıktı. Evinize kim gelirse gelsin, kim olduğu sorulmadan sofraya otururdu.
Zenginler fakirin borcunu gizlice öderdi. Sadaka taşlarına para bırakılır, ihtiyacı olan sadece ihtiyacı kadarını alırdı.
İftar iki aşamaydı. Önce birkaç lokma... Sonra namaz... Sonra yemek. Yani nefs değil, ibadet öndeydi.
Ve en önemlisi... Gösteriş ayı değildi Ramazan. Gizli iyilik ayıydı.
Bugün ise tam tersi. İyilik gizlenmiyor, sergileniyor.
İbadet yaşanmıyor, paylaşılacak içerik haline geliyor.
★★★
Şimdi dönelim bugüne.
Ramazan sofraları artık yılbaşından hallice... Süsler, ışıklar, temalı masalar...
Bir tek Noel ağacı eksik.
Ama zihniyet aynı... Tüket, göster, paylaş.
"Süslüman" tartışması tam da burada başlıyor.
Çünkü bu bir inanç meselesi değil artık. Bu bir kimlik performansı.
İnsanlar ibadet etmiyor, ibadet eder gibi görünmek istiyor.
Camide baby shower tam olarak bu yüzden mümkün oluyor.
Çünkü o cami artık bir ibadet mekânı değil, kullanılabilir bir alan olarak görülüyor.
Kutsallık O çoktan dekor oldu.
★★★
Aslında Kocaeli'nde camide baby shower

6