Diyabet kapımızı çalmadan farkına varabilir miyiz

Diyabet denince aklımıza hemen şekerli yiyecekler geliyor, değil mi Oysa mesele sadece tatlı yemek ya da yememek değil. Diyabetin aslında pek çok belirtisi var. Ama bazen bu belirtileri günlük hayatın yorgunluğuna bağlıyoruz, bazen de hiç fark etmiyoruz. Özellikle tip 2 diyabet, uzun süre belirgin bir şikâyet oluşturmadan ilerleyebiliyor. İşte bu yüzden erken tanı çok önemli.

Üstelik rakamlar düşündüğümüzden çok daha çarpıcı!

Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun (IDF) 2025 yılında yayımladığı verilere göre dünyada 589 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor. Yani her 9 yetişkinden biri! Daha da önemlisi, yaklaşık 252 milyon kişi diyabetli olduğunun farkında bile değil. Bu sayının 2050 yılında 853 milyona ulaşması bekleniyor.

Peki, diyabeti nasıl fark edeceğiz Hangi değerler bize bir şeylerin yolunda gitmediğini söylüyor

KAN ŞEKERİNİZ KA OLMALI

Kan tahlili yaptırdınız, sonuçlar elinizde. Peki, hangi değer normal, hangisi diyabet habercisi

Amerikan Diyabet Derneği'nin (ADA) 2026 yılı güncel kılavuzuna göre iki önemli değere bakalım.

Açlık kan şekeri: En az 8 saat kalori almadan yapılan kan testidir.

100 mg/dL'nin altı: Normal

100–125 mg/dL: Prediyabet, yani diyabet öncesi dönem

126 mg/dL ve üzeri: Diyabet tanı sınırı

HbA1c: Son 2-3 aylık ortalama kan şekeri düzeyimiz hakkında bilgi verir.

%5,7'nin altı: Normal

%5,7–6,4: Prediyabet

%6,5 ve üzeri: Diyabet tanı sınırı

Peki, prediyabet ne demek Henüz diyabet tanısı almamış olabilirsiniz ama kan şekeriniz normalin üzerine çıkmaya başlamış demektir. İşte bu dönem çok kıymetli! ünkü doğru beslenme, düzenli hareket ve gerektiğinde kilo kaybıyla tip 2 diyabet gelişme riskini azaltmak mümkün.

Tabii tek bir yüksek sonuç her zaman diyabet tanısı anlamına gelmiyor. Belirgin belirtiler veya ciddi kan şekeri yüksekliği yoksa tanının ikinci bir anormal testle doğrulanması gerekiyor.

Amerikan Diyabet Derneği, risk faktörü bulunmayan yetişkinlerde 35 yaşından itibaren diyabet taramasını öneriyor. Ailede diyabet öyküsü, fazla kilo veya başka risk faktörleri varsa daha erken kontrol gerekebiliyor.

SADECE ŞEKERİ KESMEK YETERLİ Mİ

Keşke bu kadar kolay olsaydı! Diyabet yönetiminde yalnızca tatlılardan uzak durmak yeterli değil. Karbonhidratın miktarı ve kalitesi, lif tüketimi, düzenli hareket, uyku ve kilo yönetimi bir bütün olarak değerlendirilmeli.

Son yıllarda yeni ilaçlar ve sürekli glukoz ölçüm sistemleriyle diyabet tedavisinde önemli gelişmeler yaşanıyor. Ancak sağlıklı beslenme ve hareket hâlâ tedavinin temel parçaları arasında.

Üstelik herkese uygun tek bir diyabet diyeti de yok. Önemli olan kişinin yaşamına uyum sağlayan, sürdürülebilir bir beslenme düzeni oluşturmak. Bir diyetisyen ile düzenli görüşmek ve kendine uygun bir program ile hayatını yönetmek.

DERYA BAYKAL DİYABETLE YAŞAMINI ANLATTI

14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında İstanbul The Peninsula Otel'de düzenlenen bir basın buluşmasında diyabetin erken tanısı, tedaviye erişim ve hastalıkla yaşamın getirdiği sorumluluklar konuşuldu.