Rusya'nın Ukrayna'ya başlattığı saldırının beşinci yılı yaklaşılırken, Abu Dabi'de yürütülen görüşmelerde bir anlaşma zemini bulunabileceği sinyali verildi. Ancak bu zeminin ihtiyatlı bir iyimserliğe dönüşmesi için henüz erken. Yine de siyasette ve dış politikada 24 saat bile uzun bir süre olabilir; Berlin Duvarı'nın bir gecede yıkıldığını unutmamak gerekir. Görüşmelerden çıkan en önemli husus, Rusya'nın ve AB'nin bitmeyen güvenlik mimarisi arayışıdır.

'Kendin çal kendin oyna'

1999'da göreve gelen Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Mayıs 2002'de Paris'te imzalanan ve NATO-Rusya Konseyi'nin kurulmasına zemin hazırlayan anlaşmaya taraf olarak Avrupa'nın güvenlik mimarisinde yer almaya başladı. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı üyesi olan Moskova, Avrupa güvenlik mimarisinin partneri ve aktörüydü. Ancak Putin, Batı'nın sunduğu bu mimariden hiç hoşlanmadı ve her zaman şüpheyle yaklaştı.

Rusya, 2007'de Avrupa Konvansiyonel Kuvvetler Antlaşması'ndan tek taraflı olarak çekildi. 2023'te de süreci tamamlayarak antlaşmayı fiilen sonlandırdı. 2021'de Açık Semalar Antlaşması'ndan (ASA) çekilen Rusya, 2023'te Kapsamlı Nükleer Deneme Yasağı Antlaşması'ndan da çıktı. Böylece Moskova, Batı'nın kabul etmeyeceği kendi güvenlik mimarisini kurmaya çalıştı.

Rusya, Avrupa ile entegre olmak yerine tek taraflı hamleler silsilesi izledi. Şimdi ise Ukrayna ile arasında sağlanabilecek ateşkes anlaşmasında, Avrupa ve NATO ülkelerinin Ukrayna topraklarında asker bulundurmasına karşı çıkıyor. Bu talep, hem Ukrayna'nın egemenlik haklarının ihlali hem de Rusya'nın Avrupa'nın güvenlik mimarisini şekillendirme çabasının devamıdır.

Kushner, AB ve Noel baba

Abu Dabi'deki ilk müzakerelere kapıdan giremeyen AB, Washington'un baş müzakerecisi Jared Kushner'in sayesinde Noel baba gibi bacadan girdi. Görüşmelerden ne siyah ne beyaz duman tütmüştü; bu nedenle güvercin Avrupa'nın üniforması kirlenmeden bir sonraki oturumda masaya oturacak. Ancak AB'yi kimin temsil edeceği de büyük tartışmalara yol açtı. AB dönem başkanlığını yürüten İrlanda'nın başkenti Dublin'deki zirvede anlaşmaya varıldı. E5 olarak bilinen Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya ve Polonya ile AB yetkilileri Avrupa'yı temsil edecek.

Asker çekme süreci

Rusya-Ukrayna savaşından ateşkese yönelik arayışların Avrupa'nın güvenlik mimarisini yeniden şekillendirme girişimlerine dönüşmesi bir yana, ABD Avrupa'daki konvansiyonel kuvvetlerinin bir kısmını geri çekme çalışmalarını sürdürüyor. Bu yaz Almanya'dan 5.000 asker çekeceğini açıklayan ABD, Avrupa'daki asker sayısını azaltma yönünde ilerliyor. Avrupa Müttefik Kuvvetler Başkomutanlığı'na yakın kaynaklardan edinilen bilgiye göre, NATO nezdinde yaklaşık 80.000 askeri görevlendiren ABD, Avrupa'dan 25.000 ile 30.000 asker çekebilir. Geri çekilecek asker sayısının Kasım sonunda ya da Aralık başı açıklanması bekleniyor. Sürecin yavaş ve kademeli olması hedefleniyor; çünkü ani ve büyük ölçekli bir çekilme, Avrupa ülkelerinde güven bunalımı yaratabilir. Kısa vadede silah ve mühimmat tedarikini ABD'den sağlayan Avrupa ülkeleri, bu belirsizlik nedeniyle tedariklerini kendi üretimlerine kaydırabilir.